artikel

De prefab unit met warmtepomp rukt op

Techniek

Verwarmings- en ventilatiesystemen met een warmtepomp zijn noodzakelijk om verduurzaming van de woningbouw te realiseren. De installatie ervan vraagt echter kennis en vaardigheden van de (lokale) installateur. Bovendien is het vaak een tijdrovende klus. Dat is de reden dat de prefab unit in opkomst is.

De prefab unit met warmtepomp rukt op

Tekst: Martijn Louws

Fabrikanten, groothandels: allemaal werken ze aan de ontwikkeling van prefab verwarmings- en ventilatie-units voor de woningbouw. Logisch, stelt Peter Wagener. “Dit biedt kansen. Voor iedereen. De klant krijgt een kwalitatief goed, betrouwbaar en goed werkend systeem met weinig kans op een storing, en de fabrikanten en groothandels kunnen op hun beurt snel en makkelijk een grote markt bedienen, evenals de installateur.”
Wagener is managing consultant bij adviesbureau Business Development Holland (BDH) en voorzitter van de Dutch Heatpump Association (DHPA). Hij juicht de opkomst van conceptontwikkeling en systeemintegratie op het gebied van warmtepompen en de woningbouw toe. “Enerzijds is het gewoonweg een must om de verduurzaming van de woningbouw binnen de door de overheid gestelde termijn te kunnen realiseren.”

Anderzijds zorgen de kant-en-klare units ook voor betrouwbare systemen met maximale prestatiezekerheid. Wagener: “Het is niet meer zo dat de installateur met een binnendeel, een buitendeel, een boiler en nog wat onderdelen bij de klant op locatie komt, en red je er maar mee. Nee, prefab units zijn kant-en-klaar en alle noodzakelijke handelingen zijn zoveel mogelijk vooraf en volgens de geldende richtlijnen verricht. Het complete klimaatsysteem kan daardoor in de meeste gevallen binnen een dag of dagdeel worden geplaatst en aangesloten.”

Die snelle en slimme plaatsing is noodzakelijk. “Om de doelstellingen uit het SER Energieakkoord te halen, moeten er de komende zeven jaar wel een miljoen warmtepompen worden geplaatst. De beschikbare manuren moeten dus efficiënt worden ingezet. Anders redden we dat nooit”, aldus Wagener.

Industrialisering bouw
“De trend is aan het ontstaan”, zegt Coen van de Sande, manager Technology, Safety, Environment & Innovation bij branchevereniging NVKL, op zijn beurt. De traditionele lokale verwarmingsinstallateur heeft volgens hem moeite de ontwikkelingen bij te houden, standaard oplossingen zijn dan de oplossing om toch de verduurzamingsslag te kunnen maken. “Maar door alleen een prefab unit in een huis te installeren is men er natuurlijk niet. Het begint bij renovatie allemaal met goed isoleren van de woning, en dan pas heeft het echt zin om met de warmtepompoplossingen aan de slag te gaan.”

Van de Sande spreekt over de industrialisering van de woningbouw. “Het moet allemaal kostenefficiënt, snelle oplossingen die makkelijk zijn te installeren staan centraal. Daarom ontstaan nu dit soort constructies, voor vooral renovatieprojecten. Nederland telt namelijk 7,7 miljoen bestaande woningen waarvan het grootste deel om moet, terwijl er jaarlijks slechts 50.000 tot 60.000 nieuwe woningen worden gebouwd.”

Prefab oplossingen
De prefab oplossingen vormen volgens Van de Sande de enige mogelijkheid om de verduurzaming van bestaande woningen aan te jagen. “Nu kost het ombouwen van een woning naar een NOM-(nul op de meter) concept en het installeren van een nieuwe unit met warmtepomp tussen de 70.000 en 80.000 euro. Dat bedrag moet flink zakken naar maximaal 30.000 tot 40.000 euro. Dit kan alleen door vergaande industrialisering van het concept en dat zal op die schaalgrootte vooral door grote concerns worden opgepakt. In die fase zitten we nu.”

Voortouw nemen
Fabrikanten en groothandels nemen het voortouw in die industrialisering. Rudy Grevers, consultant bij Alklima, ziet daarbij een duidelijke tweedeling in de markt ontstaan. “De landelijk werkende (bouw)partijen en system integrators hebben een enorme kennis van geschikte units voor woningbouw- en renovatieprojecten, die hoeven wij echt niets te leren. Integendeel, wij sparren juist veel met hen en werken zo op gelijkwaardige basis samen bij de ontwikkeling van prefab verwarmings- en ventilatie-units.”

De lokale, kleine partijen zijn echter in grotere mate afhankelijk van de kennis en kunde van een partij als Alklima als het gaat om de installatie van duurzame verwarmings- en ventilatiesystemen met een warmtepomp. “Dat is ook logisch, er komt nogal wat bij kijken. Niet alleen zijn de technieken nieuw, ook randzaken zoals subsidies, prestatienormen en de korte doorlooptijden vergen veel van de installateurs”, aldus Grevers.

Wattz
Het is de reden dat Alklima een prefab concept heeft ontwikkeld, genaamd Wattz. Wattz kent drie varianten: Wattz-In, Wattz-Up en Wattz-Smart. De prefab unit zelf heet Wattz-In en bestaat uit een ventilatie-unit met WTW van Zehnder, een lucht/waterwarmtepomp van Alkima/Mitsubishi Electric en een omvormer van ABB. Ventilatiekanalen en leidingen zijn allemaal geïntegreerd. Grevers: “Doordat het hele systeem geprefabriceerd wordt en de plaatsing eenvoudig is, is het mogelijk om binnen twee dagen een werkende warmtepomp in de woning te hebben.”

Versnelling is nodig
De transitie naar een samenleving zonder fossiele brandstoffen krijgt steeds meer vorm en het behalen van Nul-op-de-Meter is technisch geen uitdaging meer. Wel is bedrijfstak overschrijdende kennisdeling en innovatie een eis geworden, omdat de markt als geheel nog ver weg is van de doelstellingen die behaald moeten. Grevers weet daarom dat er een versnelling in de markt nodig is.

“De behoefte aan steeds energiezuiniger woningen wordt groter en groter. Ook de overheid stimuleert steeds meer initiatieven om woningen te verduurzamen. Sociale en technische innovatie is in de hele bouwkolom noodzakelijk, naast de grote bouwbedrijven en installateurs moeten ook de traditionele bouwbedrijven en installateurs nog mee met de nieuwste technieken.” Alklima ondersteunt daarin, met Wattz. Wattz is volgens Grevers niet per definitie gekoppeld aan de producten van Alklima/Mitsubishi Electric. “Wij zien dit echt breder, wij delen kennis en willen de bouwkolom op weg helpen met een plug- en playconcept. Samenwerking met meerwaarde noemen wij dat.”

CO2-warmtepompen
Los van de plug- en playconcepten zullen er ontwikkelingen ontstaan met nieuwe technieken die passen bij de uitdagingen, weet Grevers. “Zo hebben wij recent een pilot opgestart met individuele CO2-warmtepompen. Deze zijn een antwoord op de warmtapwatervraag die steeds meer leidend zal worden in de energiezuinige woningbouwprojecten. Op basis van de veldtesten zullen we de markt aanvullend informeren en ook deze techniek doorontwikkelen tot plug- en playoplossingen.”

Technische groothandels op het gebied van verwarming en ventilatie mengen zich ook in de wereld van prefab units. Rensa bijvoorbeeld test momenteel een oplossing op dit gebied. Veel wil Rick Hammink, hoofd marketing en communicatie, er niet over kwijt. Hij zegt alleen dat Rensa de ontwikkelingen op de voet volgt en de marktvraag beantwoordt. “Het is niet onze corebusiness om onderdelen te assembleren, maar als de behoefte er is in de markt en de technisch installateur verlangt ondersteuning, dan kijken wij daar zeker naar. Ook in dit geval.”

Rol van de installateur
Maar wat is dan de rol van de installateur? Is die er nog wel? “Tuurlijk”, zegt Van de Sande. “Het onderhoud, de reparaties, de service; het moet allemaal gebeuren. Daar ligt een kans. Maar de traditionele verwarmingsmonteur moet zich hiervoor wel verbreden. En dan liggen er echt veel kansen.”

Elektrotechniek, regeling en warmte
Ook Wagener zegt dat de installateur te maken krijgt met andere werkzaamheden. “Zijn vak verandert, ontegenzeggelijk. Waar deze voorheen vooral veel van de hydrauliek moest weten, gaat het nu en in de toekomst veel meer naar elektrotechniek, regeling en warmte. Bovendien willen gebruikers meer en meer een systeem dat verbonden is met het internet. Hierdoor wordt informatie over de werking van de unit altijd en overal beschikbaar, en wordt trouble shooting op afstand en onderhoud ‘on demand’ een standaard optie. Ook daar moet de installateur straks kaas van hebben gegeten. Het voordeel voor hem? Hij zal aan een warmtepomp meer werk hebben en er ook meer aan kunnen verdienen.”

Daarbij, stelt Wagener, raakt de installateur ook snel gewend aan deze hard groeiende techniek. “Het werkt voor hem prettig en hij levert een systeem op dat goed functioneert. Daardoor zal ook hij sneller iets dergelijks kunnen adviseren aan klanten, waardoor het vliegwiel meer op gang komt en de verduurzaming van met name de bestaande woningbouw versneld vorm en inhoud krijgt.”

Reageer op dit artikel