nieuws

Harm Valk onderbouwt aanpassing voorgestelde BENG-eisen

Sector

De afgelopen tijd stak een kleine storm van kritiek op over de nieuwe concept-eisen voor BENG (Bijna EnergieNeutrale Gebouwen) die door de overheid zijn gepresenteerd. Met name deskundigen uit ‘de groene hoek’ reageerden verbolgen op de nieuwe concepteisen. In een column op de website Duurzaamgebouwd ging Harm Valk (Nieman Raadgevende Ingenieurs, en voorzitter van de projectgroep NTA 8800/de nieuwe bepalingsmethodiek) in op de achterliggende gedachten van de wijzigingen.

Harm Valk onderbouwt aanpassing voorgestelde BENG-eisen

De presentatie van het nieuwe concept voor BENG leverde gemengde reacties op: variërend van verontwaardiging bij de één tot opluchting bij de ander. Wat is er precies aan de hand? Hoe ziet het nieuwe BENG-concept eruit en welke stappen volgen nog tot BENG wettelijk van kracht wordt?

EPC-berekening vervangen door BENG

In januari 2020 wordt de EPC-berekening vervangen door BENG, dat zijn eigen bepalingsmethode NTA 8800 krijgt. Heel kort gesteld gaat BENG uit van drie eisen, die betrekking hebben op de energiebehoefte, het primaire fossiele energiegebruik, en het aandeel duurzaam opgewekte energie bij een woning (of utiliteitsgebouw). Voor alle drie de eisen gelden sinds 2015 conceptgrenswaarden. Voor woningen werden twee weken geleden nieuwe conceptwaarden voorgesteld, tijdens het congres ‘Energieprestatie 2.0’. In de tabel onderaan dit artikel zijn alle oude en nieuwe conceptwaarden bij elkaar gezet.

“Een stap terug”

De aanpassingen in de conceptwaarden leidden tot een storm van kritiek. De nieuwe waarden werden ‘slap’ genoemd, zouden ‘een stap terug’ betekenen, een totaal gebrek aan ambitie ademen, of een slechte 1 april-grap zijn. Een snel onderzoek van UNIEC3 – een platform voor de berekening van BENG-waarden – toonde aan dat met een woning die is voorzien van een warmtepomp en die een EPC van 0,4 heeft (de huidige grenswaarde) nu al eenvoudig aan de BENG-eisen wordt voldaan, ook zonder extra isolatie en zonder gebruik van zonnepanelen.

Drie redenen voor wijziging

In zijn column op Duurzaamgebouwd legt Harm Valk uit dat de nieuwe conceptgrenswaarden zijn gebaseerd op drie factoren: de nieuwe rekenmethode (NTA 8800), gewijzigde BENG-definities, en de ‘kostenoptimalisatietoets’ die dit jaar volgens het tijdschema van de overheid is uitgevoerd. De drie factoren op een rij:

1) Rekenmethode
De NTA 8800 is een integrale herziening van bestaande normen en normbladen. Volgens Valk leidt dit ertoe dat de uitkomsten van berekeningen volgens de oude en de nieuwe methode niet met elkaar kunnen worden vergeleken, en dat de uitkomsten van NTA8800-berekeningen over het algemeen wat hoger uitvallen dan de uitkomsten in het ‘oude’ stelsel.

2) Input vanuit de sector
De overheid heeft de BENG-definities mede naar aanleiding van inhoudelijk commentaar vanuit de sector aangepast. De algemene lijn van dat commentaar was volgens Valk dat de ambities voor veel gebouwtypen “onhaalbaar hoog” waren. Door een correctie in te bouwen voor gebouwen met een ongunstige verhouding tussen verliesoppervlak en gebruiksoppervlak is hier nu rekening mee gehouden. Bovendien is de nieuwe voorgestelde grenswaarde van BENG-eis 1 hoger uitgevallen. Hiermee wordt geanticipeerd op het feit dat de invloed van ventilatiesystemen niet meer onder het regime in deze eis valt, waardoor, zo legt Valk uit, in BENG-1 nu wordt gerekend met op te warmen (of af te koelen) ventilatielucht. Valk: “Omdat dit leidt tot hogere uitkomsten van die eerste BENG-indicator, is het logisch dat de grenswaarde hoger uitvalt”.

3. Kostenoptimaliteitstoets
Binnen Europa is afgesproken dat strengere energieprestatie-eisen voor nieuwe gebouwen moeten worden afgewogen tegenover de daardoor stijgende bouwkosten. Door bij berekeningen uit te gaan van gebouwen met duurzame – en duurdere – installaties zoals warmtepompen, komen berekeningen uit op een kostenstijging die de ruimte voor verdere aanscherping van maatregelen beperkt.

Hoe verder

Harm Valk noemt het ‘drie separate ontwikkelingen’ die er elk voor zorgen dat de nieuwe conceptgrenswaarden hoger uitvallen. Welk perspectief dat biedt, hangt volgens hem af van je visie. Voor wie ooit bevreesd was dat BENG voor onhaalbare eisen zou zorgen en dus de bouw stil zou leggen, bieden de nieuwe waarden hoop. Wie daarentegen op zo scherp mogelijke eisen voor gebouwen insteekt, zal de nieuwe waarden vooral teleurstellend vinden. Daarbij moet nadrukkelijk worden gesteld dat de nieuwe concepteisen niet vaststaan; er komt onder andere nog een consultatieronde over op internet. Maar los daarvan geven de nu aangepaste conceptwaarden volgens Valk sowieso ruimte voor de markt om het beter te doen: “Een ambitieus project is immers niet ‘bijna’, maar echt energieneutraal”.

De volledige column van Harm Valk staat op de website van Duurzaam Gebouwd.

> Leestip: Rijk laat BENG-teugels flink stuk vieren
> Leestip: De aangepaste concept-eisen leidden onlangs tot een storm van kritiek

Tabel: de oorspronkelijke concepteisen, en de onlangs voor woningbouw voorgestelde waarden, per BENG-eis. 

BENG-eis 1  BENG-eis 2 BENG-eis 3
Type gebouw (Energiebehoefte) (Primair gebruik fossiel) (Aandeel hernieuwbaar)
kWh/m2.jr kWh/m2.jr %
Grondgebonden woningen  Concept 2015 25 25 50
Voorstel 2018 70 30 50
Woongebouwen  Concept 2015 25 25 50
Voorstel 2018 70 50 40
Utiliteitsgebouwen Concept 2015 50 25 50
Onderwijsgebouwen Concept 2015 50 60 50
Gezondheidszorg Concept 2015 65 120 50

 

Reageer op dit artikel