nieuws

Afgezwakte BENG-eisen roepen veel kritiek op

Sector

Afgelopen week maakte het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de nieuwe concepteisen voor BENG (Bijna EnergieNeutrale Gebouwen) bekend. Deze eisen vormen samen met een nieuwe bepalingsmethode de grondslag voor het BENG-stelsel dat in 2020 de huidige EPC-regels vervangt. De nieuwe BENG-regels hebben een kleine storm van kritiek opgeroepen. Volgens verschillende experts zijn ze ‘een stap terug’ en leiden ze tot een woningvoorraad die allerminst ‘bijna-energieneutraal’ is.

Afgezwakte BENG-eisen roepen veel kritiek op

Om gebouwgebonden energiegebruik reduceren, moeten woningen en utiliteitsgebouwen nu nog aan de EPC-regels (EnergiePrestatieCoefficient) voldoen. Sinds 2015 geldt voor woningen een maximale EPC-waarde van 0,4. Over ruim een jaar, in januari 2020, wordt de EPC vervangen door BENG, dat een eigen bepalingsmethode (NTA 8800) krijgt. Volgens BENG moeten gebouwen dan  voortaan aan drie eisen voldoen, waarbij waarden gelden voor:
1. De maximaal toegestane energiebehoefte, in kWh/m2.jr.
2. Het maximaal toegestane primaire fossiele energiegebruik (voor de opwekking van elektriciteit), in kWh/m2.jr.
3. Een minimumaandeel duurzaam opgewekte energie in het energiegebruik.

Afgezwakte eisen

In 2015 werden bij de introductie van BENG de eerste conceptwaarden voor deze eisen opgesteld. Afgelopen week presenteerde het ministerie van BZK een actualisatie waarbij die waarden fors zijn afgezwakt. Zo werd de energiebehoefte (BENG-eis 1) drie jaar geleden gemaximaliseerd op 25 kWh/m2.jr, maar blijkt dit volgens het ministerie inmiddels niet meer haalbaar. De nieuwe maximaal toegestane energiebehoefte wordt daarom – als dit concept uiteindelijk definitief wordt – verhoogd naar 70 kWh/m2.jr.

Fossiele opwekking

Ook ten aanzien van de andere twee BENG-eisen zijn de conceptwaarden afgezwakt. Ten aanzien van BENG-eis 2 (het toegestane primair fossiel energiegebruik) gold in eerste instantie een maximale waarde van 25 kWh/m2.jr voor alle woongebouwen, maar inmiddels is dit verhoogd naar 30 kWh/m² voor grondgebonden woningen en 50 kWh/m² voor ‘woongebouwen’ (appartementen). Daarbij gaat het dus om de hoeveelheid fossiel opgewekte stroom uit gas- en kolencentrales die mag worden gebruikt. Ten aanzien van BENG-eis 3 (het aandeel duurzaam opgewekt) ging het oorspronkelijke concept uit van minimaal 50 procent, en stelt het ministerie ook hier een verdeling bij voor, waarbij een minimum van 50 procent voor grondgebonden woningen geldt en een minimum van 40 procent voor woongebouwen.

Hoger opwekkingsrendement

De aanpassingen in de concepteisen hebben volgens het ministerie verschillende redenen. Zo wordt rekening gehouden met de stijging van bouwkosten; die heeft gevolgen voor de kostenoptimalisatie die onderdeel is van de nieuwe BENG-bepalingsmethode. Die bepalingsmethode heeft ook op andere manieren gevolgen voor de opgestelde eisen, en daar komt bij dat in die nieuwe methode wordt uitgegaan van een veel hoger gemiddeld opwekkingsrendement in kolen- en gascentrales. Voorheen werd uitgegaan van een gemiddeld rendement van 39 procent, maar dat wordt nu op papier omhoog geschroefd naar 69 procent. Dit heeft gevolgen voor BENG-eis 2: wie bijvoorbeeld een warmtepomp gebruikt, trekt daar nu ineens ‘op papier veel schonere’ stroom voor uit de muur en heeft mogelijk geen ‘fossiel compenserende’ PV-panelen meer nodig om aan de BENG-eisen te voldoen. Onder de oorspronkelijke concepteisen was dit anders.

Wat is ‘bijna’ energieneutraal?

Volgens sommige critici bevestigen de nieuwe eisen vooral het probleem dat al vanaf het begin rond BENG wordt genoemd: wat is ‘bijna energieneutraal’? Met de nu voorgestelde normwaarden lijkt de overheid vooral meer afstand van ‘energieneutraal’ te nemen, en het begrip ‘bijna’ flink op te rekken. Met name op op Twitter en andere sociale media is dan ook een storm van kritiek losbarsten. Ze zouden de nieuwe normen volledig voorbijgaan aan de Trias Energetica: de nieuwe BENG-waarden (met namen voor eis 1) zouden stroomverspilling in de hand werken en investeringen in isolatie ontmoedigen omdat een hogere energievraag wordt toegestaan. Online wordt onder andere gesproken over ‘slappe hap’, ‘een 1 april-grap’ en ‘een slechte droom’. Hoogleraar Andy van den Dobbelsteen stelt dat de nieuwe BENG-norm bovendien veel te complex is: “De nieuwe norm (…) zou enkel moeten gaan om hoeveel energie een gebouw nog mag trekken uit het net, ervan uitgaande dat die hoeveelheid landelijk duurzaam kan worden opgewekt. In plaats daarvan is BENG een onambitieus, ingewikkeld monster.”
Volgens Leen van Dijk (Stroomversnelling) zorgt het aangepaste opwekkingsrendement van fossiel gestookte centrales ervoor dat de rekening van middelmatige prestaties in de bouw bij de consument komt te liggen: “De bouw moet zich schamen voor de beoogde nieuwe BENG-eisen Een louter rekenkundige aanpassing van het energie-opwekkingsrendement (van 39 naar 69%): morsen met stroom wordt in de hand gewerkt.”

Het EPC-equivalent van BENG

Verschillende deskundigen geven verder aan dat de nieuwe waarde voor BENG-eis 1 ‘slechter’ is dan wat de meeste woningen nu feitelijk al halen. Volgens Jan Willem van de Groep (Factory Zero) is men in Den Haag ”echt de weg kwijt” en wordt nu aangestuurd op een BENG-stelsel dat een waarde krijgt die is te vergelijken met EPC 0,6. “Welke lobbygroep zal dit gefikst hebben?” vraagt hij zich af.
Of hij met de vergelijking met een EPC van 0,6 gelijk heeft, valt te bezien, maar een eerste onderzoek wijst er wel op dat de nieuwe BENG-eisen niet overdreven ambitieus mogen worden genoemd. De ontwikkelaars van UNIEC3, een platform waarmee BENG-indicatoren kunnen worden berekend, hebben de BENG-waarden ‘nieuwe stijl’ berekend voor drie verschillende voorbeeldwoningen. De resultaten hiervan zijn volgens UNIEC 3 ‘verrassend’. Uit de berekeningen blijkt dat een woning die is voorzien van een warmtepomp en een EPC van 0,4 heeft (de huidige grenswaarde) eenvoudig aan de BENG-eisen voldoet, ook als aan de minimale Bouwbesluit-eisen rond isolatie wordt voldaan en er geen PV-panelen worden gebruikt.
Overigens is nog niet duidelijk in hoeverre de nieuwe concepteisen uiteindelijk definitief worden vastgelegd.  Jan Willem van de Groep stelt op Twitter dat hij verwacht dat aan de klimaattafel Gebouwde Omgeving een ‘corrigerende actie’ volgt: “Dit kun je niet aan de bouwlobby overlaten”.

 

> Lees tip: Hoe ziet het nieuwe BENG-concept eruit en welke stappen volgen nog tot BENG wettelijk van kracht wordt?

> Leestip: Meerderheid nieuwbouwwoningen wordt zonder gasaansluiting.

> Leestip: Woningverkopers zonder energielabel ontlopen boetes.

> Leestip: Jarenlang gold de COP (Coëfficiënt of Performance) als een waarde die aangeeft hoe efficiënt een warmtepompen met energie omgaat. De SCOP zegt hier echter veel meer over.

 

Reageer op dit artikel