nieuws

Warmtepompverkoop groeit harder dan gesuggereerd

Sector

De verkoop van warmtepompen in Nederland groeit harder dan wordt gesuggereerd door cijfers die het CBS heeft gepubliceerd. Die conclusie kan worden getrokken uit het nieuwste ‘Stats’-rapport van de European Heat Pump Association  (EHPA). Doordat deze organisatie principieel uitgaat van een andere, ‘meer zuivere’ definitie van wat een warmtepomp is, komt ze tot heel andere verkoopcijfers dan het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Warmtepompverkoop groeit harder dan gesuggereerd

Het European Heat Pump Market and Statistics-rapport van de EHPA wordt jaarlijks gepubliceerd. Er staan uitgebreide data in over de verkoop van warmtepompen in 21 Europese landen, waarbij een expliciete jaar-op-jaar vergelijking wordt gemaakt. Uit het onlangs gepubliceerde ‘Stats’-rapport 2018 blijkt dat de verkoop van warmtepompen in Nederland in 2017 met 61 procent is gegroeid ten opzichte van ‘topjaar’ 2016. In 2016 verdubbelde de verkoop ten opzichte van 2015 en was Nederland nog recordhouder ‘warmtepompverkoopgroei’ in Europa. Die eer gaat voor 2017 naar Litouwen: in de Baltische staat nam de verkoop met 456 procent toe, een ruime verviervoudiging. Nederland staat met een groei van 61 procent op de tweede plaats, direct gevolgd door Denemarken (60 procent).

Uiteenlopende verkoopcijfers

Het beeld dat door de EHPA wordt geschetst, wijkt opvallend af van cijfers die door het CBS zijn gepubliceerd. Het Nederlandse statistische bureau berekende voor 2017 een groeipercentage van ‘slechts’ 15 procent. Om het enorme verschil met de EHPA-cijfers te verklaren, is het verhelderend om naar absolute verkoopcijfers te kijken. In het EHPA-rapport staat dat in 2017 in Nederland 24.542 warmtepompen zijn verkocht, waarvan het overgrote deel (23.377) voor ruimteverwarming via vloerverwarming, radiatoren of soortgelijke afgiftesystemen. Het resterende deel bestaat uit tapwaterwarmtepompen (1.165) en een handvol (7) warmtepompen voor luchtverwarming. Die laatste 7 apparaten zijn airconditioningapparaten die primair voor verwarmingsdoeleinden zijn aangeschaft.
Volgens Statline, het platform waarin het CBS zijn statistieken bijhoudt, werden in 2017 echter geen 24.542 warmtepompen verkocht, maar 84.832, ruim 60.000 meer.

Definitie: wat is een warmtepomp?

Het enorme verschil is te herleiden tot een definitiekwestie. Waar de EHPA alleen airco’s die ‘primair voor verwarming zijn aangeschaft’ meetelt als warmtepomp (dat waren er in Nederland dus 7), neemt het CBS in zijn berekeningen alle airco’s mee die in theorie kunnen worden ingezet voor verwarming. Ook aircosystemen die primair als koelsysteem zijn aangeschaft, worden dus als warmtepomp gezien. Blijkbaar ligt hier een verschil van inzicht tussen de twee organisaties, en maakt de EHPA een andere selectie – overigens op basis van data die door het CBS zelf zijn aangeleverd.

Beeldbepalende verschillen

Dat verschil in interpretatie is niet alleen verwarrend, het zorgt ook voor uiteenlopende opvattingen over hoe de energietransitie ‘ervoor staat’. Een mooi voorbeeld daarvan is het beeld dat enkele maanden geleden werd opgeroepen door de Gasmonitor, een rapport dat op basis van de CBS-data was samengesteld door Natuur & Milieu, Stedin en Alliander. In het rapport werd gesteld dat het aantal verkochte HR-ketels in 2017 licht is gegroeid (3 procent) en dat de groei in de warmtepompverkoop is ‘afgevlakt’. Omdat in Nederland in 2017 425.000 HR-ketels zijn verkocht, concluderen de opstellers van de Gasmonitor dat er in 2017 vijf keer zoveel HR-ketels zijn verkocht als warmtepompen. De data in het EHPA-rapport geven een heel ander beeld: enerzijds is de warmtepompverkoop veel harder gegroeid (61 versus 15 procent), anderzijds is ook het verschil ten opzichte van HR-ketels in absolute zin vele malen groter (17 keer zoveel verkochte HR-ketels als warmtepompen, versus 5 keer). Het gaat dus om een definitieverschil met grote gevolgen.

Verdeling naar bronsysteem

Voor het volledige beeld worden de ‘echte’ warmtepompen uit het Statistics Report van de EHPA ook nog onderverdeeld naar bronsysteem. De 23.377 verkochte ruimteverwarmingwarmtepompen zijn daarbij als volgt verdeeld: 18.632 ervan betroffen lucht/water, 252 water/water (oppervlaktewater of riothermie), 4.486 brine (grondgebonden), en dan zijn er dus nog de 7 besproken “verwarmings-airco’s”. De verkoop van lucht/water-systemen is veruit het snelst gegroeid, in 2016 gingen er nog 10.662 van over de toonbank (+ 75 procent). Van water/water- en brinesystemen werden er in 2017 ongeveer 17 procent meer verkocht,

Europese situatie

Als tot slot nog naar Europa als geheel wordt gekeken, blijkt dat de warmtepomp vrijwel overal in de lift zit. Op twee landen na (Groot-Brittannië (-21 procent) en Italië (-1 procent) werden in 2017 overal ‘groene’ verkoopcijfers gerealiseerd. In heel Europa – althans in de 21 landen waarover data zijn verzameld – zijn 1,1 miljoen warmtepompen verkocht, waarmee de ‘installed base’ (alle in gebruik zijnde warmtepompen bij elkaar) uitkomt op 10,6 miljoen. Het gemiddelde groeicijfer over de 21 landen bedroeg 11,2 procent.

Thomas Nowak.

Verdubbeling aantal warmtepompen?

Volgens Thomas Nowak, secretaris-generaal van de EHPA, zal deze groei ook in de nabije toekomst doorzetten: “Ontwikkelingen in verschillende Europese markten wijzen erop dat de groei in 2018 doorzet. Als het huidige tempo zich doorzet, is het mogelijk dat het aantal warmtepompen in Europa zal zijn verdubbeld in 2024.”
Volgens hem wordt die ontwikkeling met name ondersteund door aangepaste regelgeving in de EU. Het ‘Clean energy for all Europeans’-voorstel van de Europese Commissie is inmiddels omgezet in regelgeving, en eerder dit jaar werd overeenstemming bereikt over de Energy Performance of Buildings Directive (EPBD). In die EPBD staat onder andere dat EU-lidstaten beleid moeten ontwikkelingen voor duurzame renovatie van bestaande woningen,.

> Het European Heat Pump Market and Statistics-rapport kan (tegen betaling) worden besteld via de EHPA-website.

> Leestip: De Nederlandse overheid kent 120 miljoen euro toe aan ‘proeftuinen’ voor  aardgasvrije wijken.

Reageer op dit artikel