artikel

Hoogleraar: “Op het vlak van verduurzaming loopt Nederland achteraan”

Sector

Op 9 oktober was Andy van den Dobbelsteen, hoogleraar Climate Design & Sustainability, hoofdspreker op het Nederlands Warmtepomp Congres. In zijn presentatie ging hij onder andere in op scepsis over de opwarming van de aarde. Van den Dobbelsteen constateerde dat er minder naar de wetenschap wordt geluisterd dan vroeger.

Tekst: Uko Reinders

Hoogleraar: “Op het vlak van verduurzaming loopt Nederland achteraan”

Dat laatste is een reden voor hem om aan de hand van grafieken nog eens te bewijzen dat er wel degelijk een onnatuurlijke opwarming plaatsvindt. De extreem warme zomer van vorig jaar is volgens de hoogleraar geen bewijs voor de opwarming. “Er kan ook nog een extreem koud jaar achteraan komen. Maar dat het warmterecord deze zomer met 2 °C werd verbroken, is wel bijzonder. Dat staat gelijk aan een verbetering van het record op de 100 meter sprint met 2 seconden.” Van den Dobbelsteen toonde in een grafiek dat er een lineair verband bestaat tussen de toename van CO₂ in de atmosfeer en de stijging van de temperatuur.

Stijgende oceaantemperatuur

Volgens Van den Dobbelsteen is de stijgende oceaantemperatuur een belangrijkere indicatie voor de opwarming van de aarde dan de stijgende luchttemperatuur. “In de oceanen is echt wat aan de gang. De hoeveelheid geabsorbeerde energie neemt toe, en dat zal niet snel meer afnemen.” Elke 100.000 jaar vindt er een ijstijd plaats die wordt gevolgd door een warmere periode. “We bevinden ons nu in een warme periode, maar zijn daarin verder door-geschoten dan de afgelopen 800.000 jaar het geval was. Dat blijkt uit metingen van ijskernen. Een paar honderd miljoen jaar geleden was de CO₂-uitstoot nog groter dan nu. Dat was de periode waarin de fossiele brandstoffen zijn gemaakt. De hele aarde was toen bedekt met oerwoud.”

Andy van den Dobbelsteen: “we stoten relatief veel CO₂ uit.”

‘Nederland loopt achteraan’

Een tweede fabel die Van den Dobbelsteen uit de wereld wil helpen, is dat Nederland op het vlak van verduurzaming voor de troepen uitloopt. Hij liet een grafiek zien waaruit blijkt dat Nederland juist achteraan loopt. Binnen Europa scoort alleen Luxemburg nog slechter. Verder wees hij erop dat de invloed van Nederland op de opwarming groter is dan je op basis van de kleine oppervlakte van dit land zou vermoeden: “we stoten relatief veel CO₂ uit.” Over hoever de aarde opwarmt doen verschillende scenario’s de ronde. Het doel van het Klimaatakkoord van Parijs om de aarde niet verder dan 1,5 °C op te warmen, is volgens klimaatwetenschappers niet meer haalbaar, maar ook onder de 2 °C opwarming blijven wordt lastig. Van den Dobbelsteen: “Wat er gebeurt als de opwarming verder gaat, is voor ecologen moeilijk te voorspellen.”

Voorbereiden op klimaatverandering

De hoogleraar wees er tijdens zijn presentatie op dat Nederland meerdere klimaten heeft. “In de zomer is het langs de kust koeler. En bijvoorbeeld op de Veluwe is het kouder in de winter. Verder is het in steden heter dan in dorpen: “Tijdens de hittegolf van 2006 was het in de stad 8 °C heter dan buitenluchtmetingen aangaven. Dat kwam mede doordat airconditioning warmte afgeeft.” De vraag is hoe we ons met gebouwen kunnen voorbereiden op klimaatverandering. Dat kan volgens Van den Dobbelsteen door in het ontwerp rekening te houden met overstromingen en hittegolven.

Koeling middels zonnepanelen en warmtepompen

En dat laatste geldt ook met betrekking tot toenemende neerslag, want regenwater kan worden opgevangen en hergebruikt. “Architecten kunnen daarbij leren van de bouw in Zuid-Europa. Het benutten van zonne-energie zorgt ook voor koeling, omdat zonnepanelen energie afvangen. Zonnecollectoren verminderen de warmte met 40 procent, en PV-panelen met 17 procent.” Van den Dobbelsteen noemde ook het gebruik van warmtepompsystemen. “Die zijn ideaal, ze kunnen koelen en verwarmen. De keerzijde is echter wel dat ze in stedelijke gebieden in de zomer voor extra opwarming van de buitenlucht zorgen. Bij het koelen wordt de warmte naar buiten verplaatst.”

Elfstedentocht via warmtepompen

Van den Dobbelsteen gaf een concreet voorbeeld van verduurzaming door over plannen in Amsterdam te spreken. Middels renovatie kan de warmtevraag er met een derde omlaag. En er wordt gekeken naar duurzame bronnen, waarbij een deel van de duurzame energie zal moeten worden geïmporteerd. “De historische binnenstad zal worden aangesloten op een warmtenet. Grootschalige renovatie is daar niet mogelijk, je wilt het historische karakter van de huizen behouden. Het ‘red light district’ moet het ‘green light district’ worden. Als het in Amsterdam lukt, lukt het overal.”

Grachtenwater als bronsysteem

Voor woonboten heeft de hoogleraar een mooie oplossing. “Ze kunnen overstappen op de warmtepomp en de grachten als bron gebruiken. Daardoor gaat de watertemperatuur een paar graden omlaag en kan ’s winters op de grachten worden geschaatst. Dat zou ook in Friesland kunnen, door het water in meren en kanalen als bron van warmtepompen te gebruiken. Daardoor kan er weer een Elfstedentocht plaatsvinden.” Van den Dobbelsteen rekende voor dat je met 10.000 warmtepompen het water 4 °C afkoelt. Als het klimaat met 2 tot 3 °C opwarmt, zal de watertemperatuur dus toch nog dalen. Wel zijn er 26 windturbines nodig om de warmtepompen duurzaam aan te drijven.

Stedelijke warmtebuffers

Tot slot ziet Van den Dobbelsteen verdere mogelijkheden voor warmteopvang in stedelijke oppervlaktes. “Die fungeren daarbij als zonnecollectoren. De koeling van supermarkten kun je koppelen aan de energie van woningen. En in woningen kun je warmte- en koudeopslag combineren in de kruipruimte. Daarin kun je vissen kweken; tropische vissen in het warmwater-bassin en koudwater-vissen in het andere bassin.”

Congrespresentaties
Andy van den Dobbelsteen was hoofdspreker op het Nederlands Warmtepomp Congres. Lees hier over de presentaties van de overige drie plenaire sprekers:• Arnold Mulder (ABN AMRO):
Financiering van verduurzamingsmaatregelen: wat is er mogelijk?
• Harm Valk (Nieman Raadgevende Ingenieurs):
Wat verandert er aan de bouweisen?
Meindert Smallenbroek (Ministerie van Economische Zaken en Klimaat):
Hoe nu verder met het klimaatakkoord?
Reageer op dit artikel