artikel

Airco en warmtepompen: verschuivingen in de markt

Sector

Volgens sommige marktpartijen lijkt de opkomst van de lucht/water-warmtepomp ervoor te zorgen dat de traditionele airco op de achtergrond raakt. Eindgebruikers zoeken één klimaatsysteem dat energiezuinig is en een relatief kleine koudemiddelinhoud heeft, en komen daarbij vaak uit bij de warmtepomp.

Tekst: Martijn Louws

Airco en warmtepompen: verschuivingen in de markt

Ruim 90 procent van de producten die Western Airconditioning tegenwoordig verkoopt, zijn warmtepompen, vertelt Anton Dijksma, product manager bij het bedrijf. “Terwijl het vroeger voornamelijk koelmachines waren”, voegt hij toe. “Een airconditioning- of warmtepompinstallatie is vandaag de dag niet meer weg te denken uit een kantoorgebouw, winkel, restaurant, hotel of ziekenhuis. Maar ook woningen komen steeds meer ‘in the picture’, vanwege de ontwikkeling richting gasloze installaties. En daarbij zie je dat vooral de lucht/water-warmtepomp zijn intrede doet. Als het gaat om grote gebouwen die zijn voorzien van een klimaatinstallatie zie je nog veel split- en VRF-systemen. Maar ook daar is een beweging richting de compacte warmtepomp gaande.”

Verminderen van de koudemiddelinhoud

Dijksma verwacht dat die beweging doorzet, onder meer door de druk op het volume aan koudemiddel dat mag worden gebruikt. “De grootste ontwikkeling is het verminderen van de koudemiddelinhoud van een installatie. Die ontwikkeling komt voort uit het feit dat koudemiddelprijzen in sommige gevallen met honderden procenten zijn gestegen. Dit komt door de F-gassenterugfasering, het volume in CO₂-equivalent gaat van 100 procent in 2015 naar 21 procent in 2030.”

Keuze tussen klimaatoplossingen

Ook Vincent Heijnen, algemeen directeur van HD Klimaatsystemen (importeur van de klimaatsystemen van Hitachi), ziet de opkomst van de lucht/water-warmtepomp. Maar hij benadrukt ook de duidelijke verschillen. “Een airco is een lucht/lucht-klimaatsysteem dat zowel kan koelen als verwarmen. Bij een warmtepomp gaat het toch meestal om lucht/water of water/water.” De keuze die de klant tussen deze verschillende klimaatoplossingen maakt is sterk afhankelijk van de bestaande situatie en infrastructuur. “Als HD zijn we daarin adviserend. We zien dat klanten efficiency en de impact op het milieu belangrijk vinden. Iedereen is daarmee bezig, goede voorlichting is belangrijk.”

Volgens verschillende marktpartijen zal er altijd een markt voor airconditioning blijven bestaan.

‘Meer behoefte aan koeling’

Wilco Henzen, consulting sales manager bij LG Airconditioning, laat weten dat airconditioning nog steeds het grootste aandeel heeft in de activiteiten van LG, ondanks de opkomst van de lucht/water-warmtepomp. “Het klinkt gek, maar door de steeds betere bouw en betere isolatie van woningen en kantoorgebouwen is er tijdens zonnige dagen in het voorjaar, de zomer en het najaar meer behoefte aan koeling. De warmte komt via de raampartijen binnen en kan er moeilijk uit. In die gevallen wil men een aircosysteem in de verschillende vertrekken.” Toch sorteert LG wel voor op de veranderende vraag en de opkomst van duurzame klimaatsystemen. Zo heeft het bedrijf intern zijn structuur aangepast en opgedeeld in de afdelingen ‘Projecten’, ‘Lucht/water- warmtepompen’ en ‘Solar’.

R32 als vervanger van R410A

Binnen de afdeling ‘Projecten’ houdt LG zich vooral bezig met de ontwikkeling van aircosystemen. Daarbij kijkt het bedrijf nadrukkelijk naar het inpassen van koudemiddel R32. “Het verder terugdringen van het energieverbruik is en blijft belangrijk voor ons. Daarom zetten we stap voor stap de weg naar R32. Nu eerst voor single- en multisystemen met een maximale koudemiddelinhoud van drie kilogram, en later ook voor de grotere systemen”, aldus Henzen. R32 heeft nagenoeg dezelfde thermodynamische eigenschappen als R410A; alleen de afpompunit, vacuümpomp en meterset moeten geschikt worden gemaakt voor R32. “Bovendien zijn de energetische prestaties van dit koudemiddel heel goed. Dat betekent minder energieverbruik en dus minder CO₂-uitstoot dan in dezelfde situatie waarbij R410A wordt toegepast.”

Meer weten over koudemiddelen?
• Afgelopen jaar bracht onze uitgave RCC K&L de gratis whitepaper ‘Basiskennis koudemiddelen‘ uit.

 

Gemakkelijke overstap voor installateurs

Ook andere fabrikanten zetten in op R32 als koudemiddel. “Wij stappen volledig over. Alle airconditioners met minder dan 3 kilogram aan koudemiddel, zowel voor woningen als voor commerciële locaties, worden of zijn al geschikt voor het nieuwe koudemiddel”, aldus Ildert Burghout, product manager Heating & Cooling Solutions bij Panasonic Nederland. Volgens hem zijn er meer voordelen dan alleen de efficiency- en duurzaanheidsaspecten. Doordat R32 al langer is verwerkt in R410A brengt de omschakeling naar R32 voor installateurs relatief weinig veranderingen met zich mee. Zo zijn de procedures voor zowel het aanleggen van leidingen als het testen van systemen identiek.  Burghout: “Het consolideren van ons portfolio om het compatibel te maken met R32 is een belangrijke stap in het terugdringen van de impact van airconditioning op ons milieu. De wijziging stelt leveranciers in staat duurzamere oplossingen te leveren, terwijl installateurs de mogelijkheid krijgen energie-efficiënte en kosteneffectieve oplossingen te bieden aan klanten.”

Vrijheid bij VRF-ontwerp

Het streven naar milieuvriendelijkere en efficiënte oplossingen komt ook terug in de breedte van het portfolio van HD Klimaatsystemen. Een voorbeeld is het relatief nieuwe VRF-systeem van Hitachi, de Set Free Sigma. Hiermee creëert men de mogelijkheid om de binnendelen en buitendelen los van elkaar te combineren. Zo ontstaat vrijheid bij het ontwerp van de installatie. Cassette-, wand-, vloer- en console-units kunnen met elkaar worden geselecteerd, zodat een installatie ontstaat die heel efficiënt is in gebruik en volledig kan worden aangepast aan het gebouw en de ruimtes. Daarbij hebben de units een breed werkgebied: van -10 tot 52 °C in koelmodus, en van -20 tot 35 °C in verwarmingsmodus.

‘Eerlijk beeld qua prestaties’

Eerder maakte Hitachi al duidelijk dat het net als andere fabrikanten overstapt op koudemiddel R32. Dat gaat vooral op bij het aanbod lucht/water-warmtepompen. Bij een deel van de Yutaki-warmtepompen wordt momenteel nog het koudemiddel R410A gebruikt. De overstap naar R32 betreft onder meer de Yutaki-warmtepompen van 4,3 kW, 6 kW en 8 kW. Dat deze stap leidt tot betere prestaties kunnen HD en Hitachi naar eigen zeggen ook ‘hard’ maken. Vincent Heijnen van HD Klimaatsystemen ziet dat nogal eens wordt geroepen dat systemen uitermate goed presenteren, terwijl dat in de praktijk tegenvalt. “Wat doet een systeem qua efficiency bij min tien graden Celsius? Wat is de warmte die het systeem dan afgeeft? En wat is de COP bij die temperaturen?” Heijnen pleit nadrukkelijk voor een eerlijk beeld. “En dat kan worden verkregen via eenduidige certificering.”

R32 als ‘mild ontvlambaar koudemiddel

Wilco Henzen van LG Airconditioning zegt dat de energetische aspecten belangrijk zijn, maar veiligheid en betrouwbaarheid zijn volgens hem net zo essentieel als het gaat om koelinstallaties. “In Nederland is er soms discussie over het gevaar van koudemiddelen in klimaatsystemen. Zo werd de toepassing van R32 de afgelopen jaren in de weg gestaan doordat het middel is ingedeeld in ISO-klasse A2L. Dit is de categorie ‘mild ontvlambare’ stoffen, en die categorie stelt vanwege de gevaren bij lekkage een limiet aan het koudemiddelvolume in apparaten.”
Volgens Henzen hebben veiligheidsaspecten in Nederland niet direct iets te maken met de kwaliteit van de installateurs. “Er wordt vaak gezegd dat de kwaliteit van de installateurs te wensen overlaat. Maar ik zie dat toch anders; in Nederland hebben we gewoon een goed niveau. Ik zie weinig problemen. En als ze er al zijn, is het de taak aan de sector, dus ook aan ons, om mensen goed op te leiden.”

De meningen zijn verdeeld als het om de kwaliteit gaat die installateurs gemiddeld leveren.

‘Geluid is een issue’

Panasonic schakelt op meer vlakken, bijvoorbeeld op het gebied van de compressor. “In onze aircosystemen passen we ‘twin rotery’-compressoren toe die ervoor zorgen dat het systeem meer mogelijkheden heeft om met een lagere deellast te draaien. Bovendien zijn er minder starts en minder stops: het systeem draait hierdoor constanter en verbruikt daardoor minder energie.” En dat heeft ook effect op het geluid dat wordt geproduceerd. “Dat is een heel belangrijk aspect. Wij wonen in Nederland allemaal dicht op elkaar, geluid is dus een issue. Architecten moeten daar rekening mee houden, maar dat geldt ook voor ons als producenten”. In dat kader is Burghout het overigens niet met Henzen eens als het om de kwaliteit van installateurs gaat: “Wij kunnen wel de stilste unit bouwen, als hij niet goed wordt geïnstalleerd, gaat het alsnog verkeerd. Ik vind dan ook dat de kennis van de installateurs omhoog moet.”

Restwarmte voor tapwater

Een voorbeeld van een productserie van Panasonic die minder geluid produceert, is de 3-pijps ECOi-EX MF3-reeks VRF-systemen. Deze serie is bovendien energie-efficiënt doordat hij in koelmodus restwarmte van de binnenunits terugwint en gebruikt om de speciaal hiervoor ontwikkelde boiler te verwarmen. Dankzij deze werkwijze helpt het nieuwe VRF-systeem energie te besparen in hotels, appartementencomplexen en andere locaties waar veel vraag is naar warm tapwater. De ECOi-EX MF3-reeks heeft volgens Panasonic een Seasonal Energy Efficiency Ratio (SEER) van 7,05 (28kW-model) en een Seasonal Coefficient of Performance (SCOP) van 4,85 (22,4kW-model), berekend volgens de laatste Europese regelgeving. Deze efficiëntie is onder andere mogelijk dankzij een verbeterd ontwerp van de warmtewisselaar. Zo is het aantal wisseloppervlaktes vergroot van twee naar drie en wordt een nieuw ontworpen leidingwerk gebruikt. Dankzij dit nieuwe ontwerp zijn de energieprestaties van de warmtewisselaar met 5 procent verbeterd.

Meer weten over SCOP en SEER?
In dit artikel wordt uitgebreid uitgelegd wat termen als SCOP en SEER betekenen.



> Leestips:

Voorgestelde wijziging Bouwbesluit omvat geluidseisen buitenunits
Verwarming met lucht/lucht-warmtepomp: kansen en valkuilen
‘Voorkom klachten bij het gebruik van airconditioning’
‘Slaapkamers apart verwarmen’

Reageer op dit artikel