artikel

Indrukwekkende verkoopcijfers op Europees warmtepompcongres

Sector

Op 15 en 16 mei vond in Brussel het Heat Pump Forum 2019 plaats. Tijdens dit jaarcongres van de European Heat Pump Association werd onder andere de warmtepompmarkt in verschillende Europese landen besproken. Daarbij was er speciale aandacht voor ‘shooting star’ Nederland.

Tekst: Bas Roestenberg

Indrukwekkende verkoopcijfers op Europees warmtepompcongres

Door de bredere acceptatie van warmtepompen als duurzaam alternatief heeft de inzet van de European Heat Pump Associa­tion (EHPA) de afgelopen jaren een ander karakter gekregen. Ooit stonden warmtepomptechnologie en toepassingsmogelijkheden in de gebouwde omgeving centraal, maar inmiddels heeft de associatie ook aandacht voor andere, gerelateerde onderwerpen. Zo is de EHPA bijvoorbeeld initiatiefnemer van Decarb Heat, waarin tientallen organisaties samenwerken aan het fossielvrij maken van verwarming, en waarbij de focus meer op hernieuwbare energie ligt dan op warmtepomptechnologie.

Alarmklok over klimaatverandering

Ook tijdens het Heat Pump Forum 2019, waarvoor zo’n 200 warmtepompdeskundigen bijeenkwamen in Brussel, was de wat bredere insteek merkbaar. Het programma werd geopend door milieuactivisten uit drie verschillende generaties – een tiener, jongvolwassene en gevestigde wetenschapper – die de alarmklok luidden over de klimaatverwarming. Aangezien ruim een kwart van alle CO2-emissie in de EU wordt veroorzaakt door het verwarmen en koelen van gebouwen, moet de HVAC-sector zo snel mogelijk fossielvrij worden gemaakt. Daar kunnen – en zullen – warmtepompen in combinatie met hernieuwbare energie een grote rol in gaan spelen.

In Brussel kwamen zo’n 200 warmtepomp-experts bijeen.

‘Pijler voor de Europese energiemix’

“Met bijna 12 miljoen geïnstalleerde units in de hele EU heeft warmtepomptechnologie zich razendsnel ontwikkeld tot een belangrijke pijler voor de Europese energiemix. Inmiddels heeft bijna 10 procent van alle gebouwen een warmtepomp”, aldus Thomas Nowak, algemeen secretaris van de EHPA. Volgens hem biedt warmtepomptechnologie tal van voordelen met het oog op de Europese klimaatdoelstellingen: “En het grootste voordeel van de technologie is misschien wel de brede toepasbaarheid; warmtepompen kunnen worden ingezet in woningbouw en kantoren, maar ook voor industriële processen, waarbij temperaturen tot 160 °C kunnen worden behaald. En dankzij technische ontwikkelingen kan warmtepomptechnologie ook steeds beter worden in gezet in bestaande woningbouw.”

Nederlandse warmtepompverkoop

Tegenover de 12 miljoen in de EU geïnstalleerde warmtepompen steekt de ‘installed base’ in Nederland van 150.000 units wat schraal af. Toch kreeg de Nederlandse markt volop aandacht op het congres, en met reden. Thomas Nowak noemde de Nederlandse warmtepompmarkt er een ‘shooting star’, dankzij de imponerende groeispurt van de afgelopen jaren. In 2013, 2014 en 2015 gingen er jaarlijks zo’n 6.000 tot 7.000 warmtepompen over de toonbank. In 2016 waren dat er al zo’n 14.000 en daarna oogt de groeicurve inderdaad als een ‘shooting star’: afgelopen kalenderjaar stond de teller op ongeveer 31.000, waarvan 25.000 lucht/water- en 6.000 water/water-warmtepompen. In relatieve zin is de warmtepompverkoop met 45 procent gegroeid, waarmee Nederland een opvallende hardloper binnen de EU is.

‘Groei in verkoop zet door’

Volgens Frank Agterberg, die als voorzitter van de Dutch Heat Pump Association de Nederlandse cijfers presenteerde, is de oorzaak van die groeispurt gemakkelijk te duiden: “De belangrijkste factor binnen dit succesverhaal is de ISDE-subsidie, die de investeringskosten, toch vaak een bottleneck voor verduurzaming van woningen, omlaag hebben gebracht.” Tegenover de jaarlijkse verkoop van 400.000 gasketels is een verkoopcijfer van iets meer dan 30.000 warmtepompen nog heel bescheiden, gaf Agterberg grif toe. “Maar ik ben ervan overtuigd dat de groei in verkoop doorzet; uiteindelijk richting de 200.000 warmtepompen per jaar”.

Thomas Nowak: “De Nederlandse markt is een ‘shooting star’.”

Elektriciteitsnet, kosten en geluidsoverlast

Om dat te realiseren, moet echter wel worden afgerekend met een paar uitdagingen, gaf hij het gehoor mee. Zo moet het elektriciteitsnetwerk voldoende capaciteit en flexibiliteit krijgen, zijn de kosten, het imago en bijvoorbeeld de klachten over geluidsoverlast door warmtepompen aandachtspunten, en is er concurrentie van andere technologieën, alsmede van de fossiele energielobby. “Misschien wel het belangrijkste punt dat we moeten oplossen, is echter het capaciteitsprobleem in de installatiewereld: er moet hard worden gewerkt om de hoeveelheid kennis en ervaring met warmtepompen te vergroten.”

Belemmeringen in Duitsland

In een paneldiscussie met woordvoerders van de Duitse en Franse warmtepompenassociaties bleek dat daar heel andere uitdagingen spelen. In Duitsland gingen in 2018 84.000 warmtepompen over de toonbank (+ 8 procent t.o.v. 2017). Martin Sabel van het Bundesverband Wärmepumpe verwacht dat de groei tot 2050 kan doorzetten tot tussen de 200.000 en 500.000 apparaten per jaar, afhankelijk van mogelijke maatregelen om belemmeringen weg te nemen. Afgezien van een tekort aan vakbekwame installateurs speelt daarbij met name het verschil tussen de gas- en elektraprijs een rol. Op stroom wordt in Duitsland veel meer belasting geheven dan op gas, wat demotiverend werkt voor wie zijn gasketel wil vervangen door een warmtepomp.
Een opvallend overzicht dat Sabel toonde, liet de gas/elektriciteits-prijsratio in alle EU-landen zien. Strak onderaan (‘gas veel duurder dan elektriciteit’) staat België, met Duitsland daar net boven. De top 3 van landen met voor warmtepompen meest gunstige prijsverhouding wordt gevormd door Zweden, Noorwegen en Nederland.

Franse stimuleringsmaatregelen

Ook Frankrijk kent een relatief gunstige energieprijsverhouding. De belangrijkste reden waarom het land in absolute aantallen de grootste jaarlijkse aanwas aan warmtepompen kent (in 2018 werden meer dan 100.000 warmtepompen verkocht, een groei van 18 procent) is echter een verregaand stimuleringspakket van de overheid. De meeste huishoudens kunnen de helft van de investeringen in een warmtepomp terugkrijgen, en bewoners met de laagste inkomens hebben zelfs de mogelijkheid om een warmtepomp aan te schaffen voor het symbolisch bedrag van 1 euro. Bovendien heeft Frankrijk een veel lagere elektriciteitsprijs dan Duitsland.
Ideale omstandigheden om een markt op te laten bloeien, maar ook hier zijn er aandachtspunten. “Enerzijds gaat het daarbij om technische kwaliteit en onderhoud, en anderzijds is het Franse stimuleringsprogramma gevoelig voor fraude”, vertelde Valérie Lapagne van de Franse HVAC-vereniging Uniclima. “Als je een warmtepomp kunt aanschaffen voor 1 euro, ben je als bewoner minder snel geneigd om geld in onderhoud te steken. En helaas neemt bij een uitgebreid pakket aan stimuleringsmaatregelen ook altijd de kans op misbruik toe.”

> Leestip: Tijdens het Forum nam het Nederlandse NRGTEQ de ‘Next Generation Heat Pump’-award in ontvangst.

Reageer op dit artikel