artikel

Uit de praktijk: bewonerservaring met een bodemwarmtepomp

Projecten

Als over warmtepompen wordt geschreven, zijn doorgaans vooral leveranciers, adviseurs en installateurs aan het woord. De ervaringen die bewoners zelf ondervinden blijven daardoor onderbelicht. Daarom vroegen we freelance journalist Joop van Vlerken om zijn ‘eigen verhaal’ te vertellen. Hij is eigenaar van een woning in Eindhoven die wordt verwarmd en gekoeld met een bodemgebonden warmtepomp.

Uit de praktijk: bewonerservaring met een bodemwarmtepomp

Toen me werd gevraagd om een artikel te schrijven over mijn ervaringen met onze bodemwarmtepomp dacht ik in eerste instantie: ‘wat moet ik dan opschrijven?’ Ik merk er namelijk helemaal niets van. Ons huis is comfortabel, warm in de winter en koel in de zomer. Toch twijfelde ik wel over het bodemwarmtesysteem, toen wij in het voorjaar van 2011 onze hoekwoning in het Eindhovense Tongelre kochten.

Jarendertig-woning in een nieuwbouwversie

Op zoek naar een woning in Eindhoven was het in 2010 ons idee om een mooie instapklare oude woning in de wijk Stratum te kopen. Dat was buiten de markt gedacht. De woning die we wilden, bestond niet. Woningen waren te klein, ze stonden aan een drukke weg of er moest te veel aan gebeuren. Op een druilerige winterdag kwamen we zo op een Eindhovense nieuwbouwbeurs in het futuristische Evoluon terecht. Daar stond een stand van makelaar Hypodomus die de door ons geliefde jarendertig-woning verkocht, maar dan in een nieuwbouwversie. Het zag er op papier allemaal schitterend uit, het huis stond alleen niet in de wijk van onze voorkeur.

Argwaan door De Teuge

Een ander in mijn ogen bijkomend nadeel was dat de woning niet op het aardgasnet was aangesloten. De A+++ woning die de makelaar aanbood was uitgerust met een bodemwarmtepomp. Ik zag meteen allerlei beren op de weg. Moesten we gaan koken op elektriciteit? En hoe betrouwbaar was zo’n warmtepomp? Zou dat systeem wel goed werken? Een zoektocht op internet had me wat argwaan over warmtepompsystemen bijgebracht. Via Google kwam ik terecht bij de Zuthpense ecowijk De Teuge. Daar kochten bewoners in 2003 een huis in een duurzaam nieuwbouwproject. Ze dachten zo een duurzame en tegelijk goedkope keuze te maken. Het tegenovergestelde bleek waar. De CO₂-uitstoot was niet lager maar zelfs 40 procent hoger dan in vergelijkbare woningen in de wijk, en de energierekening viel honderden euro’s hoger uit. Gemiddeld verbruikten de woningen inclusief warmtepomp ruim 10.000 kWh per jaar, terwijl 3.500 kWh normaal is voor een gezin. Daar schrok ik nogal van.

   “Een zoektocht op internet had me wat argwaan over warmtepompsystemen bijgebracht”

De knoop doorgehakt

De gasloze woning die Joop van Vlerken in 2011 kocht.

Gelukkig had ik als journalist een netwerk in de duurzame energiesector en kon ik bellen met een energieadviseur die me wist gerust te stellen. In De Teuge was volgens hem alles misgegaan wat er maar mis kan gaan, en bovendien ging het om een collectief bodemsysteem. Onze aanstaande woning beschikte over een individuele bron. Uiteindelijk hebben we in 2011 de knoop doorgehakt en de woning gekocht. De bodemwarmtepomp van Itho Daalderop levert in mijn ogen bijna alleen maar voordelen en in de praktijk valt het energiegebruik van onze warmtepomp mee. Geschrokken van alle negatieve berichten ben ik na het betrekken van onze woning in 2011 enthousiast begonnen met het bijhouden van de meterstanden. Na twee jaar ben ik daar al mee opgehouden, toen ik erachter kwam dat we niet meer dan 5.000 kWh per jaar verbruiken, inclusief het gebruik van de warmtepomp. Ik had me dus onterecht zorgen gemaakt, want 1.500 kWh bovenop het normale gezinsverbruik is echt niet veel, als je geen gasaansluiting hebt.

’zorgelozer dan ooit’

Zeven jaar later woon ik zorgelozer dan ooit. Waar ik in al mijn voorgaande woningen weleens last heb gehad van vocht, tocht en kou, merk ik daar nu niets meer van. Bij de uitleg over de installatie werd ons afgeraden om de temperatuurinstelling van de kamerthermostaat vaak te wijzigen. Doordat het warmtepompsysteem veel trager reageert, kan het best een paar dagen duren voordat de veranderde temperatuur wordt bereikt. Dat advies hebben we ter harte genomen. De thermostaat in onze woonkamer staat het hele jaar door op 20 graden. Deze temperatuur wordt gemakkelijk gehaald en schommelt vrijwel nooit. Op extreem koude dagen gebruiken we af en toe wel het elektrisch element van de warmtepomp om bij te verwarmen. Hierdoor verbruiken we op die dagen natuurlijk meer stroom, maar in het jaarverbruik vallen deze pieken niet op. Zelfs als we op vakantie gaan blijft de thermostaat op 20 graden staan. Ook op de eerste en de tweede verdieping is het behaaglijk. De temperatuur in de slaapkamers komt bijna nooit onder de 18 graden.

Koeling als bonus

“In de praktijk valt het energiegebruik van onze warmtepomp erg mee.”

Omdat we een bodemwarmtepomp hebben, wordt onze woning in de zomer passief gekoeld. Het systeem maakt daarbij gebruik van de koelte die in de bodem is opgeslagen. Hiervoor wordt bijna geen extra energie gebruikt. Alleen de circulatiepomp verbruikt elektriciteit om het water door de vloerverwarming te transporteren. Hoewel de capaciteit van deze passieve koeling beperkt is, voelt het heel prettig. De temperatuurdaling in huis is ‘slechts’ twee tot vier graden, maar zeker als het buiten een aantal dagen heel warm is, kan dat behoorlijk schelen ten opzichte van een woning zonder koeling. Als de buitentemperatuur een enkele keer boven de 35 graden komt, blijven wij tegenwoordig liever binnen. Een extra voordeel van de koeling is dat de bodemtemperatuur aan het einde van de zomer een aantal graden is gestegen, en daar profiteert de warmtepomp in de winter weer van.

Beperkte risico’s

Vanwege de hoge kosten heeft de bouwer, Ballast Nedam, ons destijds de mogelijkheid geboden om de bodemwarmtepomp te huren in plaats van te kopen. Hierdoor vermeden wij de aanschafkosten van ongeveer 15.000 euro. In onze buurt heeft bijna niemand de warmtepomp gekocht. Ik denk dat maar weinig mensen de extra kosten konden meefinancieren in hun hypotheek. Door de financieringsconstructie zijn de risico’s voor bewoners beperkt. Als er wat misgaat met de warmtepomp is de eigenaar van de installatie immers verantwoordelijk. In de huurprijs voor de warmtepomp zit bovendien het onderhoud inbegrepen, net als vervanging na vijftien jaar. Het beperkte risico heeft overigens wel een prijskaartje. We betalen er iedere maand € 124,25 voor. Naast een elektriciteitsrekening van 60 euro is dat een behoorlijke kostenpost. Met een cv-ketel was ik voordeliger uit geweest.

Aardgasloos, duurzaam en schoon

Concluderend heb ik in 2011 de juiste keuze gemaakt. Anders dan 95 procent van de Nederlandse woningen is ons huis klaar voor de toekomst. Hoewel we nu inclusief de huurkosten van de warmtepomp meer betalen dan een huishouden met een gasaansluiting, kan dit in de toekomst bij stijgende gasprijzen veranderen. Bovendien hebben we een comfortabel huis waarin het ook bij een extreme buitentemperatuur goed vertoeven is. Energieneutraal is ons huis niet, want we hebben (nog) geen zonnepanelen. Maar door de bodemwarmtepomp genieten we wel van aardgasloze, duurzame en schone verwarming en koeling.

> Leestip: NOM Best won in 2018 de Cobouw Award voor ‘Meest Duurzame Project’

> Leestip: Rioolwarmte biedt kansen in woningbouw

> Leestip: Jos Lichtenberg, emeritus hoogleraar Productontwikkeling heeft het door hem zelf ontwikkelde systeemconcept toegepast in zijn eigen Brabantse nieuwbouwwoning.

> Leestip: De overheid kent 120 miljoen euro toe aan proeftuinen voor aardgasvrije wijken.

Reageer op dit artikel