artikel

Middeleeuws pand met 4 warmtepompen naar all electric     

Projecten

De opdrachtgever bepaalde dat de nieuwe bibliotheek all-electric zou worden. Installatieadviesbureau EWZ Adviseurs en installatiebedrijf Van Dorp Deventer gingen aan de slag. Vier warmtepompen in split-opstelling verwarmen met lage temperatuur en koelen met hoge temperatuur. In de klimaatplafonds 50 km buismateriaal.  

Middeleeuws pand met 4 warmtepompen naar all electric      

Door Marion de Graaff    

De nieuwe Openbare Bibliotheek Deventer aan de Stromarkt zal gaan fungeren als een centrale marktplaats waar vraag en aanbod van kennis, informatie en inspiratie samenkomen, en als stadsstudiehuis met werk/studieplekken. Piter Braaksma van installatieadviesbureau EWZ: “De grote lijnen waren duidelijk: het moest duurzaam worden en er strak uitzien. Maar over de details moesten we knopen doorhakken. Wat doen we met de hemelwaterafvoer? Waar situeren we de schachten voor al het leiding- en buizenwerk? Hoe verwerken we verlichting en ventilatieroosters onzichtbaar in het plafond, zodat het plafond niet rommelig wordt? Al met al was dit een project met een grote complexiteit.”  

Alles in Revit  

De bestektekeningen van EWZ werden door installatiebedrijf Van Dorp Deventer vertaald in werktekeningen. Daar ging aardig wat tijd in zitten, vertelt Marco Berghuis, bedrijfsleider klimaat bij Van Dorp. “We hebben alles met Revit in een BIM-model gezet. Maar omdat het project deels bestaande bouw en deels nieuwbouw is, synchroniseerde het niet helemaal goed. Het was een hele uitdaging om dat allemaal kloppend te krijgen.”  

Na driekwart jaar waren de voorbereidingen klaar en kon de bouw beginnen. Daarvoor moest eerst het oude bankgebouw uit de jaren ’70 dat er stond, gesloopt worden. Net na de start daarvan werd vastgesteld dat er asbest aanwezig was. Berghuis: ‘Dat heeft de hele bouw zo’n drie maanden vertraagd, maar omdat het in het begin van het traject was, konden we dat wel weer inhalen. Maar het was al met al een hele klus.’  

Installatie in de kelder  

Van het bankgebouw bleef alleen de kelder intact. Daarop verrees de nieuwbouw van de Openbare Bibliotheek. Dat nieuwe gedeelte grenst aan een pand met de monumentenstatus en beide gedeeltes zijn met een glazen tussendeel en loopbruggen met elkaar verbonden. Hennie Hobert, senior projectleider klimaat, geeft aan: ‘Een van de bijzondere dingen van dit project is dat alle installaties in de kelders zijn gesitueerd, tot en met de luchtbehandelingskasten aan toe. Beide kelderdelen zijn bestaande ruimtes en het was enorm passen en meten om alles erin te krijgen. Hier en daar is het wat aan de krappe kant, want om onderhoud te kunnen plegen heb je eigenlijk iets meer ruimte nodig.

Maar het voldoet. Vanuit de kelders moet je vervolgens met allerlei buizen en kanalen het gebouw in en zorgen voor een adequate verdeling. Twee van de drie verdiepingen bestaan uit een enorme open ruimte met wat kantoor- en studieruimtes. In die open ruimtes zijn geen muren en dat zorgde ook voor het nodige gepuzzel.’  Installatieadviseur EWZ loste die puzzel op en liet de kanalen door vloeren en plafonds lopen.   

Ventilatiekanalen in het zicht  

Dat het middeleeuwse pand onderdeel van de nieuwe bibliotheek ging uitmaken, kostte het nodige denkwerk. Braaksma: ‘Op bepaalde plekken mocht nog geen gaatje geboord worden. In dat gedeelte zijn eigenlijk alle onderdelen erop gericht om het pand in de toekomst ooit weer in zijn oude staat te kunnen herstellen. De ventilatiekanalen zijn in het zicht geplaatst, de vloer met vloerverwarming ligt op een soort korrellaag over de oude vloer heen. Deels omdat dat gemakkelijk uitvlakt, maar ook omdat de vloer dan uitneembaar is.’   

Hobert wijst later tijdens een rondgang: ‘Kijk, hier is het installatiewerk deels zichtwerk geworden. De oude gebinten geven het geheel enorm veel sfeer. Sommige muren in dit oude deel mochten niet afgewerkt worden, je kijkt op stenen en metselwerk dat eeuwenoud is.’   

Vier warmtepompen in split-opstelling  

De nieuwe Openbare Bibliotheek Deventer is een all-electric gebouw. Berghuis: ‘Voor de energieopwekking maken we gebruik van 250 PV-panelen op het dak met een opgesteld vermogen van 73.750 Wp. Vier warmtepompen van elk 70 kW CV en 93 kW GKW (gekoeld water, red.) vermogen zorgen voor de energieafgifte. Ze zijn in een zogenoemde split-opstelling geïnstalleerd. Dat betekent dat de condensors op het dak staan en de compressoren/verdampers beneden in de kelder. We zitten hier in een stedelijke omgeving, daarom schreef de architect voor dat er niets boven de dakrand uit mag komen. De condensors zijn in een verdiepte put aangebracht, zodat ze als het ware verzonken zijn in het dak. Zo’n split-opstelling ben ik in de praktijk nog maar zelden tegen gekomen.’  

Klimaatplafonds met 50 km buis  

Hobert: ‘De warmtepompen verwarmen met lagetemperatuursverwarming en koelen met hogetemperatuurskoeling. De verwarming en koeling in dit gebouw is grotendeels weggewerkt in klimaatplafonds die in totaal 2550 m2 beslaan. Die plafonds bestaan uit aluminium lamellen met een totale lengte van 50 kilometer waar 50 kilometer kunststof buizen doorheen lopen. In de kantoorruimtes en in de studieruimtes zijn plafonds met inductie-units geïnstalleerd. Afhankelijk van de temperatuur wordt de primaire lucht verwarmd of gekoeld. In een aantal zones is ook vloerverwarming aangebracht.’   

Led met DALI  

De ledverlichting op basis van het DALI-protocol is in de aluminium lamellen van het klimaatplafond geïntegreerd. Berghuis: ‘Het werkt autonoom en automatisch, maar kan ook lokaal en/of centraal worden gestuurd. De automatische lichtwering is geheel geïntegreerd in dit systeem. Bijzonder is verder dat de noodverlichting centraal is uitgevoerd en grotendeel geïntegreerd is met de ‘normale’ verlichtingsarmaturen. Met de speciale sturing is geborgd dat de dimbare verlichting in een noodsituatie het vereiste lichtniveau afgeeft. Andere installaties, zoals de klimaat- en beveiligingsinstallaties, zijn geïntegreerd dan wel gekoppeld met de verlichting.’  

Luchtbehandeling met warmtewiel  

De luchtbehandelingskasten die het hele gebouw van frisse lucht voorzien, staan ook in de kelder. Hobert licht toe: ‘Ze zijn uitgerust met een warmtewiel. De capaciteit voor de nieuwbouw is 20.500 m3/h. Via de gevel komt de lucht naar binnen, en wordt in basis vanuit het plafond ingeblazen. Om in de winter koudeval vanaf de hoge ramen te voorkomen, wordt in de winter warme lucht vanuit spleten onder de ramen ingeblazen. Elke ruimte heeft een eigen na-regeling met een VAV-box. Het oude – monumentale – gedeelte van de bibliotheek heeft zijn eigen luchtbehandelingskast met een capaciteit van 3.400 m3/h en eigen vloerkoeling en -verwarming. In de kantoren zijn nozzle-kanalen aangebracht.’  

Pompinstallatie  

Omdat ook het water vanuit de technische ruimte in de kelder komt, is voor een goede werking van de sanitaire voorzieningen een pompinstallatie nodig. Voor de keuken is een vetvangput geïnstalleerd. Dan is er nog een sprinklerinstallatie met een ondergronds betonnen buffervat waar zo’n 23 kuub water in kan. Regenwater wordt afgevoerd en opgevangen in een flink aantal infiltratiekratten. Alle installaties worden met een gebouwbeheersysteem aangestuurd en gemonitord.   

Verhuizing  

EWZ Adviseurs kwam gedurende het hele bouwproces regelmatig kijken. Braaksma: ‘We zijn verantwoordelijk voor de kwaliteit en aan het einde van de rit doen we de oplevering. Dat moment is inmiddels achter de rug. De lange zomerperiode werd benut voor de verhuizing.’ Berghuis besluit: ‘Het was pittig, het was een uitdaging, maar ik vind het meer dan geslaagd. De ‘oude’ bibliotheek zat precies honderd jaar aan de Brink in Deventer en kan hier minstens zo lang vooruit. Het is echt een mooi gebouw, in meerdere opzichten.’  

 

 

Projectfeiten   

  • Architect: BiermanHenket    
  • Advisering constructie: JVZ Raadgevend Ingenieursburo   
  • Advisering installaties: EWZ Adviseurs   
  • Advisering bouwfysica: LBP/Sight    
  • Advisering bouwkosten: De Roo   
  • Bouwbegeleiding: Centraal Bureau Bouwbegeleiding   
  • Aannemer: PHB Deventer   
  • Installatiewerk E en W: Van Dorp Installaties

Belangrijkste componenten   

  • Hidros warmtepompen, type: WZT1002/P2U 4 pijps en 2 pijps   
  • Verhulst luchtbehandelingskasten, type: VKT 1005 en VKT 0303   
  • Independent Solar Systems, zonnepanelen, type: Solar Perc  285-300 W   

 

 

 

 

Reageer op dit artikel