nieuws

Hoogleraar Anke van Hal: ‘draagvlak creëren voor de energietransitie’

Sector

De techniek is er, de politieke wil is er, kortom: alles lijkt klaar voor de energietransitie. Maar om ervoor te zorgen dat bewoners de warmtepomp omarmen en gasloos wonen als een grote stap vooruit zien, is er meer nodig, stelt Anke van Hal, hoogleraar Sustainable Building & Development. In een interview met Cobouw benadrukte Van Hal met name het belang van het creëren van draagvlak.

Hoogleraar Anke van Hal: ‘draagvlak creëren voor de energietransitie’

Van Hal trapt het interview in Cobouw af met een citaat dat ze vaker heeft gebruikt: “We gaan nu aan de slag met energiebesparing in de naoorlogse woningbouw; er is geld, we weten hoe het moet, woningbouwverenigingen zijn er klaar voor.” Het lijkt een uitspraak over het aanstaande Klimaatakkoord en de energietransitie, maar hij werd al in 1983 gedaan; 35 jaar geleden. Volgens Van Hal geeft het wel aan dat er in die 35 jaar van alles is ontwikkeld, maar dat de gebouwde omgeving al veel duurzamer had kunnen zijn.

‘Geluk, daar krijgen we jeuk van’

De vraag die dat bij haar oproept is dan ook hoe het komt dat die verduurzaming zo traag verloopt en hoe het beter kan. De conclusie uit onderzoek dat ze hiernaar heeft uitgevoerd: ‘gebrek aan draagvlak onder bewoners’. “Of je het nu hebt over de bouw van woningen of bedrijfsgebouwen: als je praat over duurzaamheid gaat het steevast over twee dingen: geld en techniek. Dáár lijkt alles om te draaien. Wat de bewoners en werknemers ervan vinden, is meestal secundair. Geluk, daar krijgen we jeuk van”, zo stelt de hoogleraar in het interview met Cobouw. Om de milieuambities in de woningbouw tot een succes te maken, is het welbevinden van de bewoners zéér belangrijk en misschien wel doorslaggevend, blijkt volgens haar uit onderzoek in verschillende zogeheten ‘groene ecowijken’.

Investeren in bewoners

Als bewoners van alles krijgen opgedrongen, bieden ze weerstand. Van Hal: “Wat willen mensen?: onder andere erkenning en invloed. Als je bestaande woningen van het gas af wilt krijgen moet je inspelen op wat er leeft in een wijk en vooral in het begin investeren in de bewoners door goed te kijken wat belangrijk is voor hen. Dat kost enige tijd. Maar deze vertraging levert uiteindelijk versnelling op, omdat je dan draagvlak hebt gecreëerd. Daar ben ik van overtuigd.” Ook de rekensommen die adviseurs voorleggen over de terugverdientijd van maatregelen zoals de installatie van warmtepompen trekken veel bewoners niet over de streep, zegt ze. “De ‘pijn’ van het uitgeven van een grote som ineens, weegt voor veel mensen niet op tegen het plezier van de winst van de besparing op termijn. Verliesaversie heet dat met een mooi woord.”

Onverwachte voordelen

Volgens Van Hal is er geen ‘one size fits all’-oplossing voor het overtuigen van bewoners en het creëren van draagvlak. Wel ontleent ze uit onderzoek naar bewonersgedrag een paar handvatten die kunnen helpen. Een voorbeeld daarvan is dat ook op onverwachte voordelen van bijvoorbeeld warmtepompen kan worden gewezen; sommige mensen worden bijvoorbeeld blij van de gedachte dat een warmtepomp ook met vloerverwarming kan werken: “Dat betekent geen lelijke radiatoren meer, meer ruimte voor kasten, minder stof en, in de zomer, verkoeling. Die voordelen moet je beter over het voetlicht brengen.”

Het volledige interview met hoogleraar Anke van Hal is (voor abonnee’s of na gratis registratie voor 1 artikel) te lezen op de website van Cobouw. Meer over dit ‘menselijke aspect’ van de energietransitie en een aantal oplossingen die daarop inspelen, vertelt Anke van Hal op het Nederlands Warmtepomp Congres 2018, waar ze keynote spreker is.
Alle informatie over dit congres (programma, locatie, wijze van inschrijving) is te vinden op de congreswebsite.

Reageer op dit artikel