nieuws

Ontwerp-Klimaatakkoord oogst zowel lof als kritiek

Sector

Het ‘ontwerp-Klimaatakkoord’ dat vrijdag werd gepresenteerd, ontving zowel scherpe kritiek als lof. Volgens de milieubeweging en economen ontspringt de zware industrie de dans. Tegelijkertijd bejubelen leden van het kabinet de ‘enorme stap die is gezet’ en stelt installateursvereniging Uneto-VNI veel waardering voor het akkoord te hebben: “Met dit akkoord kunnen we de energietransitie écht vaart gaan geven”, aldus voorzitter Doekle Terpstra. 

Ontwerp-Klimaatakkoord oogst zowel lof als kritiek

Afgelopen vrijdag werd de ontwerpversie van het klimaatakkoord gepresenteerd waar verschillende klimaattafels maandenlang over hebben onderhandeld. In het ontwerpakkoord, dat ruim 200 pagina’s telt, staan 600 maatregelen waarmee in 2030 een CO2-reductie van 49 procent ten opzichte van 1990 moet worden bereikt. De komende periode moet worden doorberekend hoe effectief en haalbaar deze maatregelen zijn, waarna de Tweede Kamer er een eindoordeel over geeft.

Plannen voor gebouwde omgeving

Over het akkoord is aan verschillende ‘tafels’ onderhandeld waar een groot aantal betrokkenen uit verschillende sectoren aan waren aangeschoven. De gedachte hierachter is dat op die manier een zo breed mogelijk draagvlak ontstaat. Aan de klimaattafel voor de gebouwde omgeving zijn de volgende hoofdpunten uitonderhandeld:

– Voor 2030 moeten 1,5 miljoen bestaande woningen van het aardgasnet zijn losgekoppeld.
– Gemeenten moeten in 2021 op papier hebben staan welke wijken gasloos worden gemaakt.
– Woningcorporaties krijgen extra geld (een half miljard euro) voor het uitvoeren van de transitie naar aardgasvrije wijken. Daarmee moeten de corporaties als vliegwiel fungeren; uiteindelijk moeten jaarlijks 30.000 tot 50.000 huizen van het gas worden gehaald.
– Huiseigenaren die hun woning ingrijpend innoveren kunnen hier een goedkope woninggebonden (dus niet eigenaargebonden) lening voor afsluiten.
– De energiebelasting op aardgas wordt verhoogd, net als de jaarlijkse teruggave hiervan voor de minima.
– De energieprestaties van een huurwoning tellen zwaarder mee in de berekening voor de maximale huurprijs.
– Van alle woningen die tot eind 2021 worden opgeleverd, moet driekwart aardgasvrij zijn. Bij woningen die niet aardgasvrij kunnen worden opgeleverd. moeten ‘meerwerkpakketten’ ervoor zorgen dat de overstap naar aardgasloos op een later moment eenvoudiger wordt.
– Er komt vooralsnog geen verbod op gasketels. In 2025 wordt opnieuw onderzocht of zo’n verbod haalbaar en wenselijk is.

Kritiek op industriële paragraaf

Plannen die aan andere klimaattafels zijn besproken, zijn onder andere een subsidieregeling voor elektrische auto’s, een verhoging van de aanschaf- en wegenbelasting voor benzine- en dieselauto’s, en de sluiting (in 2030) van alle kolencentrales. Een heikel punt waar veel kritiek op is, is dat in het akkoord geen CO₂-beprijzing voor de industrie is opgenomen. Voor de milieubeweging was dit reden om zich uit de onderhandelingen terug te trekken, maar ook vooraanstaande economen bekritiseren dit onderdeel. In plaats van beprijzing komt er een systeem waarbij bedrijven zelf CO₂-reductieplannen moeten schrijven, waar ze vervolgens steun voor kunnen krijgen of juist op worden afgerekend. Rick van der Ploeg stelt in de Volkskrant “dat er een enorme subsidiemachine wordt opgetuigd, met een enorme bureaucratie” terwijl het invoeren van een eenvoudig prijsmechanisme voor CO2-uitstoot onacceptabel is verklaard.

Vraagtekens rond kosten

Voor zover het om de plannen voor de gebouwde omgeving gaat, lijken betrokken partijen voorzichtig positief. Volgens Vereniging Eigen Huis (VEH) vormen de plannen een ‘goede basis’ maar zijn er tegelijkertijd ‘nog veel intenties en onzekerheden’. De vereniging zet met name een vraagteken bij de kosten waar huiseigenaren mee krijgen te maken; het is ‘cruciaal dat de plannen onder de streep haalbaar en betaalbaar zijn’, staat in een verklaring op de website van VEH. Of dat inderdaad zal gebeuren, kan op dit moment nog niet worden beoordeeld, stelt men: ‘ Zo moet nog blijken of woonlastenneutraliteit waar wordt gemaakt en of er daadwerkelijk aantrekkelijke financieringsvormen gaan komen. Het ontwerp zit nog vol voetangels en klemmen’.

‘Enorme kansen’

Een aanzienlijk optimistischer geluid laat Doekle Terpstra, voorzitter van Uneto-VNI, horen, al richt hij zich daarbij alleen op de plannen voor de gebouwde omgeving. Terpstra benadrukt dat Nederland aan de vooravond staat van een ingrijpende verbouwing: “We moeten 7 miljoen huizen en 1 miljoen andere gebouwen isoleren en voorzien van duurzame oplossingen. Daar heb je een stevige basis voor nodig. Die ligt er nu met het Klimaatakkoord. Ik ben ervan overtuigd dat het kabinet dit ontwerp-klimaatakkoord op waarde zal schatten.” Volgens  Terpstra biedt het Klimaatakkoord kansen: “Met allerlei innovaties vernieuwen we de Nederlandse economie, we verhogen ons kennisniveau en we nemen een voorsprong op de landen om ons heen. De energietransitie levert veel hoogwaardige werkgelegenheid op en exportmogelijkheden. Bovendien krijgen we er een betere, gezonde leefomgeving voor terug.”

Het ‘Ontwerp van het Klimaatakkoord’ is als PDF te downloaden op de website van de Rijksoverheid.

> Leestip:  “Het is een misvatting dat we gasketels uit huizen komen slopen”, aldus Diederik Samsom.

> Leestip: ‘Onduidelijkheid vermindert het draagvlak voor de energietransitie’

> Leestip: De afgezwakte BENG-eisen roepen veel kritiek op.

Reageer op dit artikel