artikel

‘Minister Ollongren zet lucht/water-warmtepomp buitenspel’

Sector

“Als ze vasthoudt aan de strenge geluidseisen, zet minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken de lucht/water-warmtepomp buitenspel.”  Dat stelt DHPA-voorzitter Frank Agterberg in reactie op een brief van de minister aan de Tweede Kamer. In die brief toont de minister weinig bereidheid tot aanpassing van de geluidsnormen die ze medio 2020 wil invoeren.

‘Minister Ollongren zet lucht/water-warmtepomp buitenspel’

Tekst: Uko Reinders

In de brief aan de Tweede Kamer beantwoordt Ollongren vragen die verschillende politieke partijen over het geluid van warmtepompen stelden. Zoals de VVD. De liberalen vragen zich af of, gezien het draagvlak voor de energietransitie, de eisen niet nóg strikter kunnen. Volgens Ollongren is dat niet nodig. De CDA-fractie maakt zich zorgen over cumulatie van geluid bij rijtjeshuizen en flats. Maar volgens de minister is er ook op balkons nog voldoende afstand tot de buren. Bovendien stelt ze dat warmtepompen voor kleinere appartementen door het geringere vermogen relatief stil zijn (lees meer hierover in een bericht op Cobouw)

Lucht/water-warmtepomp bij een gemiddeld rijtjeshuis?

Terwijl politieke partijen zich vooral afvragen of de nieuwe eisen het geluid van warmtepompen voldoende inperken, is het voor leveranciers de vraag of straks überhaupt nog wel een lucht/water-warmtepomp bij een gemiddeld rijtjeshuis geplaatst mag worden. Laat staan bij een appartement. De voorzitter van hun belangenvereniging, de Dutch Heat Pump Association (DHPA) is Frank Agterberg. Hij is er duidelijk over: “Ik denk van niet. Het is in de meeste gevallen vrijwel onmogelijk om te voldoen aan de geluidseisen die nu op tafel liggen.”

Eisen zullen de energietransitie vertragen

Henk Kranenberg van Daikin deelt de mening van Agterberg. “De eisen zoals die nu worden voorgesteld door de minister zijn te streng. Ook als je het vergelijkt met andere landen: ze zijn het strengst van heel Europa en zullen de energietransitie vertragen. Het wordt zo voor de meeste woningen bijna onmogelijk gemaakt om de lucht/water warmtepomp-nog toe te passen, terwijl dat de meest geïnstalleerde warmtepomp-oplossing is. De minister wil zo het kind met het badwater weggooien.” Om geluidsregulering in de diverse Europese landen op het gebied van eisen en effectiviteit te vergelijken, organiseert de Europese branchevereniging EHPA op 1 oktober een workshop.

40 dB op perceelgrens bijna onhaalbaar

De 40 dB op de perceelgrens, die nu door de minister wordt voorgesteld,  is volgens Agterberg technisch bijna onhaalbaar. Maar ondanks dat lijkt de minister in deze eis te volharden. “Uit de brief van de minister blijkt dat het volgens de VVD zelfs nog wel een tandje strenger mag. Daaruit maak ik eigenlijk op dat er in Den Haag nog weinig besef is van het begrip ‘geluid’. Bijvoorbeeld dat 3 dB minder een halvering van de geluidsterkte betekent”, aldus Agterberg.

Straf vanwege tonaal geluid

Volgens Kranenberg ligt de norm feitelijk 5 dB lager dan 40 dB. Dat komt doordat de minister er in het huidige voorstel van uitgaat dat bij een warmtepomp sprake is van zogenaamd tonaal geluid. “Als dat het geval is, wordt er een straf van 5 dB gegeven. De norm ligt daarom eigenlijk op 35 dB.” Volgens Kranenberg is ‘tonaal’ een subjectief begrip: “In Duitsland wordt het geluid van een warmtepomp niet als tonaal aangemerkt. Dat scheelt dus 5 dB.”

Effect omkasting wordt overschat

Ollongren ziet mogelijkheden om met omkasting het geluid voldoende te dempen. Maar volgens Agterberg overschat zij het effect daarvan en gaat ze voorbij aan de invloed op de prestaties van de warmtepomp. “De omkasting belemmert de luchtdoorstroming zodat het rendement van de warmtepomp omlaag gaat. Dat roept de vraag op of de kwaliteitsverklaringen van de warmtepompen nog wel geldig blijven. Verder gaat de prijs van een installatie significant omhoog, terwijl het Klimaatakkoord ervan uitgaat dat de prijs juist fors omlaag moet. Ook zal de 40 dB-grens bij het draaien op volle toeren, zoals bij het verwarmen van tapwater, met omkasting vaak worden overschreden.” Volgens Kranenberg klopt het niet dat omkasting voor een geluiddemping van 7 tot 15 dB zorgt, zoals Ollongren in de brief stelt. “Bij deze sterke geluiddemping wordt de luchtdoorstroming veel te veel beperkt. Een vermindering met 3 dB is reëler, wat overigens nog steeds een halvering is.”

Bepaling van geluidsterkte met rekenmodel

Agterberg ziet nog wel lichtpuntjes in de brief van de minister, zoals  bij de bepaling van geluidsterkte op de perceelgrens. “Dat zal gebeuren op basis van een rekenmodel, met de Ecodesign-geluidsdrukmeting als basis. In die berekening wordt rekening gehouden met aspecten die invloed hebben op het geluid, zoals omkasting en perceelafscheiding. Dat is in onze ogen een betere methode dan bij elke geplaatste warmtepomp een meting te verrichten, zoals eerder leek te worden vereist. Dat zou de kosten nóg verder opdrijven.”

Verschillende geluidseisen voor overdag en ’s nachts

Een ander lichtpuntje ziet Agterberg in de overweging van de minister om overdag en ’s nachts verschillende eisen aan het geluid te stellen. Dat gebeurt ook in een aantal andere landen. “Dit zal helpen om aan de eisen te voldoen. Maar er moet nog wel een oplossing worden gevonden voor het maken van warm tapwater. Dat zorgt voor een geluidspiek omdat de warmtepomp daarvoor op volle toeren moet draaien. Het is het beste als dat overdag gebeurt, maar als de hele familie ‘s morgens onder de douche gaat, ontkom je er niet aan om ook ’s nachts of ’s morgens vroeg warm water te maken.”

In stadscentrum of op platteland?

Of een warmtepomp in een stadscentrum met veel omgevingsgeluid wordt geplaatst, of ergens op het platteland, maakt voor de minister niet uit. Ze wil één norm voor alle locaties. Agterberg: “Wij vinden wel dat je onderscheid moet maken. In een rumoerig stadscentrum zal het geluid van een warmtepomp niet of nauwelijks opvallen; in een rustig dorpje kan dat anders zijn. Maar de minister vindt het onwerkbaar om hier met de eisen rekening mee te houden.”

Kink in kabel voor lucht-warmtepomp

Lucht/water-warmtepompen krijgen net als bodemgekoppelde warmtepompen een belangrijke rol in de energietransitie toebedeeld. Voor lucht-warmtepompen dreigt nu dus een forse kink in de kabel te komen. Agterberg: “Dat willen we voorkomen. De branche is welwillend om mee te denken over oplossingen, en we denken daarbij vooral praktisch. Nu geldt bijvoorbeeld dat de norm geldt voor alle perceelgrenzen van een pand. Maar plaats je een warmtepomp achter een schuurtje, dus ook achter het schuurtje van de achterburen, dan heeft niemand daar last van. Nu mag dat niet. Dat is zonde en vooral onnodig.”

Lees meer over geluid en warmtepompen:

• Geluid airco in De Rijdende Rechter
• In de berichten vliegen verschillende termen voorbij, zoals geluidsvermogen, luchtdruk, dB, dB(A) en geluidsenergie. Maar wat   betekenen ze eigenlijk?
• Het geluid van lucht/water-warmtepompen: ‘is de wetgever horende doof?’
• De voorgestelde wijziging van het Bouwbesluit omvat geluidseisen voor buitenunits.
• Het Institute of Technology (AIT) in Wenen doet onder programmanaam SilentAirHP onderzoek naar een ultrastil concept voor een  lucht/water-warmtepomp.
• Volgens Onderzoeksbureau Sira Consulting brengt de invoering van geluidseisen maatschappelijke kosten met zich mee.
• Het consumentenprogramma Kassa nam vorig stelling met de uitspraak dat miljoenen Nederlanders last gaan krijgen van het geluid van warmtepompen.
• Een lucht-water warmtepomp maakt wat geluid, maar er zijn voldoende oplossingen voor, zo blijkt uit een rondvraag langs marktpartijen, naar aanleiding van uitspraken in het programma Kassa.
• Als je van tevoren goed nadenkt hoe en waar je een warmtepomp plaatst, hoeft geluid geen issue te zijn”, stelt Richard van der Lei, directeur Koelvisie in Drachten, in zijn gastcolumn.
Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels