artikel

Hybride warmtepomp: tussenoplossing op weg naar gasloos

Sector

De warmtepomp en een cv-ketel: volgens voorstanders van hybride systemen staan ze samen sterk. De combinatie kan in bestaande woningen een tussenoplossing bieden, als de toepassing van een ‘stand-alone’ warmtepomp technisch of financieel niet haalbaar is.

Tekst: Martijn Louws

Hybride warmtepomp: tussenoplossing op weg naar gasloos

Hoewel ook bodemgebonden hybride warmtepompen worden aangeboden, wordt met de term ‘hybride’ in de meeste gevallen een systeem bedoeld waarin een hr-ketel samenwerkt met een lucht/water- of ventilatiewarmtepomp. De meest toegepaste hybride variant heeft een warmtepomp die louter gebruikmaakt van de buitenlucht.

Ruimteverwarming en tapwaterbereiding

Het type hybride warmtepomp dat het meest wordt toegepast heeft een buitendeel dat warmte onttrekt uit de lucht, en een binnenunit die is gekoppeld aan een cv-ketel en een slimme thermostaat. De warmte die de warmtepomp produceert wordt gebruikt voor ruimteverwarming in de woning, en de hr-ketel zorgt voor de bereiding van warm tapwater. Bij lage buitentemperaturen kan de hr-ketel ‘bijspringen’ voor ruimteverwarming. Het is ook mogelijk om warm tapwater door dit type hybride warmtepomp zelf te laten maken, maar daarvoor is een warmwaterboiler noodzakelijk.
Een hybride warmtepomp die zowel gebruikmaakt van de buitenlucht als van ventilatielucht uit de woning kan voor de productie van warm tapwater en voor ruimteverwarming worden toegepast. Daarnaast is er nog de ventilatiewarmtepomp: een warmtepomp die alleen de af te voeren lucht uit de woning als bron gebruikt. Met de warmte wordt water voorverwarmd voor de hr-ketel, zodat deze minder gas gebruikt.

De term ‘hybride’ verwijst meestal naar de combinatie van een luchtwarmtepomp en een hr-ketel.

Mechanisch ventilatiesysteem

De warmtepomp met buitendeel en de gecombineerde warmtepomp die gebruikmaakt van buitenlucht en ventilatielucht zijn allebei goed te combineren met een bestaande hr-ketel. Een hybride warmtepomp die alleen ventilatielucht uit de woning gebruikt, vervangt normaal gesproken een bestaande ventilatiebox. Ventilatiewarmtepompen zijn dus alleen geschikt als er een mechanisch ventilatiesysteem aanwezig is. In Nederland betreft dit naar schatting circa 3,5 miljoen woningen.

Het belang van isolatie

Voor de efficiënte werking van een ‘gewone’ lucht/water-warmtepomp is het van belang dat een woning behoorlijk is geïsoleerd. Voor de toepassing van een hybride warmtepomp geldt dat tot op zekere hoogte ook; denk daarbij aan HR++ glas, spouwmuurisolatie en vloer- en dakisolatie. Betere isolatie is uiteraard altijd gunstig(er), en als de mogelijkheid blijkt te bestaan om het huis zeer goed te isoleren, kan alsnog worden overwogen om een ‘standalone’ warmtepomp te plaatsen. Is er daarentegen nauwelijks tot geen isolatie toegepast (en toepasbaar), er is bijvoorbeeld alleen dubbel glas (geen HR++) en geen vloer- en dakisolatie, dan wordt het gebruik van een hybride warmtepomp afgeraden.

Welk afgiftesysteem?
Een hybride systeem heeft onder andere als voordeel dat het bestaande hoogtemperatuur-afgiftesysteem in veel gevallen niet hoeft te worden vervangen. In alle gevallen blijft echter de stelregel ‘hoe lager de aanvoertemperatuur van de radiatoren, hoe zuiniger het systeem’ gelden. Een hybride warmtepomp is dan ook het meest efficiënt met vloer- of wandverwarming of speciale laagtemperatuur-radiatoren. Zulk radiatoren hebben een groter oppervlak, waardoor ze warmte beter afgeven en een lagere aanvoertemperatuur nodig hebben.

Geluid als aandachtspunt

Mensen kunnen het geluid van de warmtepomp als storend ervaren, zo bleek uit een uitzending vorig jaar van het televisieprogramma Kassa. In het buitendeel zit een compressor en een ventilator, in feite zijn dat de enige twee geluidsbronnen. De geluidsdruk (het geluid dat wordt ervaren) van een hybride warmtepomp met buitendeel ligt tussen de 40 en 70 dB(A). Ter vergelijking: de sirene van hulpdiensten heeft een dB(A) van 120, en een stofzuiger een dB(A) van 80. De gesprekken tussen mensen in een omgeving hebben een dB(A) van ongeveer 60. Om geluidsoverlast tegen te gaan, kunnen verschillende maatregelen worden getroffen. Behalve omkastingen kunnen trillingsdempers of een dempende montagebalk worden geïnstalleerd.

Kosten en besparingen

De kosten van een hybride warmtepomp van 5 kW lopen aardig uiteen, van ongeveer 3.600 tot 4.600 euro, inclusief de installatie. Volgens berekeningen van de Consumentenbond kunnen gebruikers van een hybride warmtepomp tot 75 procent op het gasverbruik besparen. Het grootste deel van het jaar stookt men immers elektrisch, met een hoog rendement van de warmtepomp. Tegenover de gasbesparing staat uiteraard een hoger gebruik aan elektriciteit. Als zowel het lagere gas- als het hogere elektriciteitsgebruik worden meegerekend, is de besparing die met een hybride systeem ten opzichte van een hr-ketel kan worden gerealiseerd gemiddeld zo’n 270 euro per jaar.
Bij een bovengemiddeld grote en/of vrijstaande woning zal de te verwachten besparing hoger uitvallen. Daarbij kan voor de aanschaf van een warmtepomp landelijke ISDE-subsidie (Investeringssubsidie duurzame energie) worden verkregen. Het subsidiebedrag is afhankelijk van het type warmtepomp; voor een hybride warmtepomp gaat hem om een bedrag van tussen de 1.500 en 1.800 euro. Dat betekent dat in veel gevallen de aanschaf- en installatiekosten er bijna door worden gehalveerd.

Reageer op dit artikel