artikel

Verkoop warmtepompen in Europa stevig in de lift

Sector

De verkoopcijfers van warmtepompen in Europa zijn indrukwekkend, maar er is meer inspanning nodig. Dat is de boodschap van Thomas Nowak, secretaris-generaal van de European Heat Pump Association (EHPA). Hij baseert de boodschap op de European Heat Pump Market and Statistics Report 2017.

Verkoop warmtepompen in Europa stevig in de lift

Tekst: Bas Roestenberg

Thomas Nowak sprak tijdens het congres European Heat Pump Summit in de Duitse stad Neurenberg. Het jaarlijkse marktrapport waar hij over sprak is de barometer van de Europese warmtepompindustrie en wordt ieder jaar door zijn organisatie samengesteld. Inmiddels is het bijna een traditie dat de tweejaarlijkse Summit wordt afgetrapt met een inkijkje in de Europese marktcijfers.

Dit jaar deed Nowak dat met een glimlach: uit de data die de EHPA in 21 EU-landen heeft verzameld en geanalyseerd, blijkt dat in 2016 bijna 1 miljoen warmtepompen zijn verkocht. Daarmee was het aantal verkochte warmtepompen ruim 12 procent hoger dan in 2015. Dat betekent dat in 2016 voor het vierde achtereenvolgende jaar een Europese groei van boven de 10 procent is gerealiseerd. Door deze groeispurt wordt binnenkort een mijlpaal bereikt, als ergens in Europa de tienmiljoenste warmtepomp wordt afgeleverd.

Relativering
Heel mooie cijfers, waar de warmte-pompindustrie best trots op mag zijn, maar er moet een flinke kanttekening bij worden geplaatst, zo hield Nowak zijn publiek voor. “Natuurlijk is het goed nieuws dat het aantal warmtepompen in Europa jaar op jaar stevig doorgroeit”, zo stelde hij.

“De Europese warmtepompvoorraad omvatte in 2016 9,5 miljoen apparaten die samen 27,1 megaton aan CO2-emissie hebben voorkomen. Dat is een mooie start, maar er is nog veel meer nodig. Als we op een redelijke termijn tot een koolstofvrije verwarmings- en koelingsector willen komen, moet de warmtepompverkoop tot het jaar 2050 jaarlijks met 15 procent groeien. Onder de huidige omstandigheden lijkt dat niet realistisch. Het zou betekenen dat de warmtepomp door moet dringen in alle marktsegmenten, ook in segmenten die er tot nu toe nauwelijks voor openstaan.”

Technische haalbaarheid
Behalve de vraag of de markt wel klaar is voor die massa-uitrol van warmtepompen, is een terugkerende kwestie of het in technische zin eigenlijk wel mogelijk is. Zijn de bestaande warmtepomptechniek en de installatiesector in staat om zo’n massavraag op te vangen? Op dat punt leek Nowak wat optimistischer.

Hij wees nadrukkelijk naar Noorwegen, dat inmiddels een installed base heeft van 439 warmtepompen per 1.000 huishoudens. “Noorwegen heeft binnen Europa het grootste aantal warmtepompen per huishouden, terwijl het bij uitstek een land is met extreme klimatologische omstandigheden. Als warmtepompen in Noorwegen efficiënt kunnen werken, kunnen ze dat ook in alle andere Europese regio’s. Om een klein rekensommetje te maken: zou heel Europa dezelfde marktpenetratie kennen als Noorwegen, dan is 70 tot 80 procent van alle verwarmingstoestellen die worden verkocht een warmtepomp.”

Ambitieuze politici
Nowak realiseert zich dat het veel tijd en inspanning zal kosten om de productie en verkoop van warmtepompen in een grotere stroomversnelling te krijgen, en er dan ook nog eens voor te zorgen dat er genoeg technici zijn om al die apparaten te installeren en te onderhouden. Op dat vlak richt hij zich met de EHPA ook op de Brusselse beleidsmakers: “Om de industrie en de markt aan te zetten tot meer actie, hebben we ambitieuze politici nodig. Politici die hun steun voor deze sector uitspreken en die erkennen dat warmtepompen een belangrijke rol spelen bij de energietransitie.”

Recordgroei in Nederland
Uit de cijfers in het European Heat Pump Market and Statistics Report 2017 waar Thomas Nowak in Neurenberg over sprak, blijkt dat in Nederland vorig jaar rond de 15.000 warmtepompen zijn verkocht. Daarmee is de ‘installed base’ – het totaal aantal in gebruik zijnde warmtepompen – opgelopen tot 91.000. Een opmerking die hierbij moet worden gemaakt, is dat deze cijfers aanzienlijk lager zijn dan wat het CBS aangeeft (37.000 verkochte warmtepompen in 2016, en een totale installed base van 180.000). De oorzaak van dat forse verschil lijkt een definitiekwestie. De EHPA rekent alleen lucht/luchtwarmtepompen mee als ze primair zijn bedoeld voor ruimteverwarming. Het CBS lijkt dat onderscheid niet te maken, waardoor ook ‘standaard’-airco’s als warmtepomp worden meegeteld.

Om bij de data van de EHPA te blijven: Nederland is weliswaar nog steeds een kleine speler als het om warmtepompverkoop gaat, maar de ‘jaar op jaar’-groei is, ook in vergelijking met die in andere landen, indrukwekkend. Zowel van lucht/water- als van water/watersystemen is de verkoop in 2016 bijna verdubbeld ten opzichte van die in 2015, waarmee Nederland Europees recordhouder ‘verkoopgroei’ is. Het succes staat in schril contrast met de situatie in de afgelopen vijf jaar, waarin op zijn best van een stabiele markt kon worden gesproken.

De oorzaken van deze enorme groeispurt moeten waarschijnlijk worden gezocht in financiële en fiscale maatregelen. Zo verlaagt de ISDE-subsidie de drempel voor eindgebruikers om in een warmtepomp te investeren, en benadrukt de EHPA in zijn rapport de rol die de energiebelasting speelt: “De marktontwikkelingen in Nederland zijn vooral interessant omdat de enorme verkoopgroei hier parallel loopt met overheidsbeleid dat tot een fors lagere prijsverhouding tussen elektriciteit en gas heeft geleid (door aanpassing in de energiebelasting is die prijsverhouding gedaald van 2,1 naar 1,7, red.). Dit is een voorbeeld dat goed aangeeft hoe de verwarmingsector kan worden bijgestuurd in de richting van een duurzame toekomst.”

Verkoop warmtepompen in Europa stevig in de lift 2

Reageer op dit artikel