artikel

‘Gedoe en kosten staan benutting bodemenergie in de weg’

Bronnen

Ondanks het betere rendement leggen systemen met een bodembron het nog steeds vaak af tegen luchtwarmtepompen. Dat komt vooral door de hogere kosten en het gedoe, zoals het papierwerk voor vergunningprocedures. Als er toch voor een bodembron wordt gekozen, is dat bij woonhuizen vaak een gesloten systeem. Bij grotere gebouwen of meerdere gebouwen samen wordt ook vaak voor een open ‘wko’-systeem gekozen. Frank Agterberg, voorzitter van BodemenergieNL en de DHPA, zet de ontwikkelingen op een rij.

Tekst: Joop van Vlerken

‘Gedoe en kosten staan benutting bodemenergie in de weg’

In 5 procent van de nieuwbouwwoningen wordt een bodemwarmtepomp geplaatst. Weliswaar is dat een flinke toename in vergelijking met een paar jaar geleden, maar toch leggen bodemsystemen het nog steeds af tegen luchtwarmtepompen. Daar worden er ruim vier keer zoveel van geplaatst. Volgens Frank Agterberg, voorzitter van zowel BodemenergieNL als de Dutch Heat Pump Association (DHPA), zijn daar verschillende redenen voor. “Een bodembron is ten eerste duurder dan een buitenunit van een luchtwarmtepomp. Maar het is ook niet overal toegestaan om een bodembron te slaan. In grondwaterbeschermingsgebieden is het bijvoorbeeld verboden. Verder is er niet altijd voldoende kennis over, en komt er extra papierwerk bij kijken.”

Frank Agterberg: “Een bodemsysteem is in energetisch opzicht nog steeds één van de beste opties”.

Koelen zonder kosten

Als naar de trias energetica wordt gekeken, is een bodemsysteem volgens Agterberg nog steeds één van de beste opties. “Zo’n systeem heeft een hoog rendement in vergelijking met andere systemen, zoals luchtwarmtepompen. Geen enkele andere techniek kan koelen zonder extra kosten. Zeker in de utiliteitsbouw is dat vaak een doorslaggevende reden om voor bodem­energie te kiezen.” Ondanks het goede rendement kiezen veel ontwikkelaars toch nog steeds voor lucht als bron. “Ze denken dat bodemsystemen ‘gedoe’ opleveren. In het geval van bestaande bouw klopt dat ook: om te kunnen boren, moet de tuin vaak op de schop. Bij nieuwbouw is dat geen probleem.”

Het ‘gedoe’ van vergunningprocedures

Wat volgens Agterberg ook voor ‘gedoe’ zorgt, is het papierwerk voor vergunningprocedures: “Ontwikkelaars ervaren dat als lastig, wat mede komt door de soms argwanende houding van bevoegde instanties, als gevolg van kennisgebrek. Dat betreft gemeenten, die over de meldplicht voor kleine gesloten systemen gaan, en provincies die vergunningen voor grote open systemen afgeven. Om het milieu te beschermen én de prestatie van systemen te garanderen, is een zorgsysteem echter wel belangrijk. Het systeem is ook samen met de branche opgezet.”

‘Open’ en ‘gesloten’ verschuiven naar elkaars doelgroep

Bodemenergie heeft dus twee varianten: open wko’s, die vooral worden toegepast bij grotere gebouwen of meerdere gebouwen samen, en gesloten bodemwarmtewisselaars voor de kleinere toepassingen. Agterberg ziet echter dat er verschuivingen optreden. “Open wko-systemen schuiven steeds meer op naar de ‘traditionele’ doelgroep van gesloten systemen, en vice versa. In het ‘midden tussen die doelgroepen’ ontstaat daardoor overlap. Je ziet bijvoorbeeld dat verschillende eenheden zoals winkels, utiliteitsgebouwen en woningen meerdere bodemlussen delen. Voor individuele grondgebonden woningen wordt in de regel wel voor één bron per woning gekozen.”
Dat gesloten bodemsystemen breder worden toegepast, komt volgens Agterberg door de toegenomen kennis, ervaring en boor- en installatiecapaciteit. “Inmiddels is ruim 30 jaar ervaring met bodemenergiesystemen opgedaan. Het is bewezen techniek die in het hele spectrum van de bouw wordt toegepast: van enkele woningen tot appartementencomplexen, en van kleine kantoren en scholen tot multifunctionele centra.”

Bodemsystemen zijn zwaarder gereguleerd

Terwijl de juiste toepassing van bodemsystemen is verankerd in strenge wettelijke regulering, geldt dat veel minder voor andere systemen, zoals luchtwarmtepompen, biomassaketels en pelletkachels. Dat gaat echter snel veranderen, verwacht Agterberg. “Bodemenergie is momenteel zwaarder gereguleerd dan andere systemen, maar ook voor die andere technieken wordt vanuit de markt en vanuit de beleidslaag gevraagd om kwaliteitsborging. Denk bijvoorbeeld aan geluidsregulering bij luchtwarmtepompen.”

Boren van bronnen blijft arbeidsintensief

Agterberg denkt niet dat bodemsystemen snel in prijs zullen dalen. “Door de toenemende vraag en groeiende productie kan de warmtepomp door meer productieroutine en een grotere schaal mogelijk wat goedkoper worden. Het boren van bronnen blijft echter een arbeidsintensieve klus. Als dat tegen een lage prijs gebeurt, kun je je afvragen of de kwaliteit wel goed is. En het proces van vergunnen en onderzoeken is ook niet gratis. Al met al vraagt een goed warmtepomp­systeem om vakmanschap. Het is redelijk dat daar een goede vergoeding tegenover staat.”

Reageer op dit artikel