artikel

Reacties op Kassa-reportage geluidsoverlast warmtepompen

Bronnen

“Het is dubbel. Ja, een lucht-water warmtepomp maakt wat geluid. Maar er zijn ook voldoende oplossingen om dit geluid te minimaliseren.” Dit blijkt uit een rondvraag langs de diverse marktpartijen. Aanleiding is de berichtgeving van consumentenprogramma Kassa dat meldde dat in de toekomst tot twintig procent van de Nederlanders ernstige geluidsoverlast van warmtepompen gaan ervaren.

Reacties op Kassa-reportage geluidsoverlast warmtepompen

Tekst Martijn Louws

Het consumentenprogramma Kassa nam in de uitzending van 12 mei flink stelling met de uitspraak dat miljoenen Nederlanders last gaan krijgen van het geluid van warmtepompen. Het beeld van zoemende straten en wijken doemt al snel op. De bijbehorende reportage van Kassa was gebaseerd op de ervaringen van een echtpaar uit Maasdriel, Frans en Ria Machielsen. Het echtpaar heeft last van de buitenunit van de warmtepomp van de buren: “Het klinkt als een stationair draaiende dieselmotor. Die dreunt maar door. Door de resonantie wordt het geluid ook nog versterkt. Onze levenssfeer is ernstig aangetast. En dat ongewild. Wij willen dit niet.”

Het echtpaar heeft alle paden bewandeld om tot een oplossing te komen, via een goed gesprek met de buren, de gemeente, de GGD en zelfs een overkoepelend orgaan van installateurs uit de streek. Het heeft vooralsnog tot niets geleid. Duidelijk werd ook waarom: er is geen regelgeving voor dit specifieke probleem.
Dat wordt bevestigd door Erik Roelofse van de Nederlandse Stichting Geluidshinder. “Er is geen landelijke regelgeving en in de plaatselijke verordeningen staat niet gespecificeerd wat onder burenoverlast valt. Ik snap niet dat er geen regels zijn. Het lijkt een vergeten iets. Warmtepompen zijn vrij nieuw, maar we hebben te maken met een groeiend probleem.”

Kassa zet het stevig neer in de berichtgeving op haar site: “Als de overheid niet ingrijpt, zal in de toekomst tot 20 procent van de Nederlanders ernstige geluidsoverlast van warmtepompen gaan ervaren.” Audioloog Wim Soede van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) stelt dat de gevolgen van de bijkomende geluidsoverlast verstrekkend kunnen zijn: “een hogere bloeddruk, hogere hartslag, stress, slaaptekort en gewichtsverlies.”

Overlast en aantasting woongenot
Volgens de berichtgeving van Kassa kan het geluid oplopen tot zestig á zeventig decibel. Dat is te vergelijken met auto’s die op vijftien meter afstand langsrijden. Omdat het geluid afwijkt van natuurlijk geluid, valt het op en zou het overlast en aantasting van het woongenot veroorzaken. De redactie van Kassa zegt meerdere klachten te hebben gekregen van mensen die overlast ervaren van het geluid van een warmtepomp.

Reactie Dutch Heat Pump Association
Frank Agterberg van de Dutch Heat Pump Association (DHPA), de brancheorganisatie voor fabrikanten en importeurs van warmtepompen in de woningbouw en utiliteit, vindt de uitzending suggestief. “En incompleet. Lang niet alle warmtepompen hebben bijvoorbeeld een buitendeel, het geluidsniveau is onder meer afhankelijk van het type warmtepomp. Een water-water of een bodemwarmtepomp maakt minder geluid dan een hybride warmtepomp die warmte haalt uit de buitenlucht.”

Hij krijgt bijval van Harm Koops van Dutch Heat Pump Solutions. “Ernstige geluidsoverlast? Dat hoeft helemaal niet.” DHPS zet bijvoorbeeld in samenwerking met Panasonic fluisterstille warmtepompen in de markt. “Die maken nauwelijks geluid, omdat de buiten-units goed geïsoleerd zijn.” Bovendien heeft DHPS oplossingen voor op/in het dak in de vorm van onder meer de Hydrotop. “Dit toestel integreert in het dak van de woning. De integrale combinatie wordt, alsof het een dakraam is, via een opening in het dak op zolder geplaatst. Het gedeelte dat energie uit de buitenlucht wint, steekt circa 15 centimeter boven het dak uit, waardoor het geluid dat die produceert voor de omgeving nauwelijks hoorbaar is.”

Geluid kan oplopen tot 65 decibel
Toch kan het bij andere oplossingen voorkomen dat de pomp een brom of zoem laat horen, iets wat soms uren achter elkaar door kan gaan. Het geluid kan oplopen tot circa 65 decibel. Koops: “Omdat het geluid afwijkt van natuurlijk geluid, valt het op en kan het enigszins overlast en aantasting van het woongenot veroorzaken.” Om die reden is het volgens Agterberg belangrijk om het gesprek te blijven voeren over de oplossingen. “Ook met de installateurs, die vaak verantwoordelijk zijn voor de plaatsing van unit. Daarbij is plek van belang.” De plaatsing van het buitendeel is ook volgens Koops van DHPS eveneens essentieel. “Zet je ‘m direct tegen de buitenmuur, dan is dat natuurlijk minder voordelig dan wanneer het buitendeel iets verderop bij een schuurtje of op het dak plaatst.”

DHPS is daardoor veel in gesprek met installateurs over de plaatsing van het buitendeel. “Het liefst zijn wij zo vroeg mogelijk betrokken bij het installatie-ontwerp, dan kunnen we gezamenlijk zoeken naar de beste oplossing.” “Zo is Koops van DHPS ook veel in gesprek met bouwbedrijven. “Hoe eerder wij gekend worden in het project, en hoe eerder wij de tekeningen te zien krijgen, hoe beter het vaak is. Onlangs hebben we met onze installateurs voor een bouwbedrijf een mooi project mogen opleveren. Het buitendeel is deels geïntegreerd in de muur. Je hoort deze nauwelijks. ”

Geluidsgrenzen
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zegt in een reactie dat er een oriënterend onderzoek is gestart naar het geluid dat warmtepompen produceren en de hinder die daardoor wordt ervaren. Burgers die geluidsoverlast ervaren, kunnen op dit moment nergens met hun klacht terecht. Voor vaste airco’s, vaste ventilatoren en andere installaties in een woning stelt het Nederlands Bouwbesluit geluidsgrenzen. Maar die grenzen gelden niet voor installaties buiten de woning.

De Nederlandse Stichting Geluidshinder (NSG) gaf in Kassa aan dat zij de afgelopen maanden tientallen klachten over geluidshinder door warmtepompen hebben ontvangen. Volgens Erik Roelofsen, voorzitter van de NSG, moet de overheid normen opstellen en de burger beschermen zoals dit nu ook bij geluidsoverlast van industrie, bedrijven en verkeer gebeurt. Jan Willem van de Groep van Factory Zero zegt dat er wel degelijk normen kunnen worden gesteld door de gemeente in lokale verordeningen. “De NSG geeft als richtlijn voor overdag een maximum van veertig decibel en ’s nachts dertig decibel. Een gemiddelde lucht-water warmtepomp produceert gemiddeld rond de 45 decibel, op vol vermogen en gemeten aan de bron kan dit oplopen tot 65 decibel. Dat komt echter zelden voor en wordt zeker niet zo ervaren.”

Innovatiekracht
Alhoewel 45 decibel echt geen hard geluid is, moeten we het toch beter doen vindt Van de Groep. “Maar makkelijk is dit niet. Er is innovatiekracht nodig, maar we hebben te maken met een beperkt aantal leveranciers van buitendelen. En die steken hun tijd en aandacht vanwege de F-gassenverordening momenteel vooral in de transformatie van hun systemen naar natuurlijke koudemiddelen.” Daar komt bij dat het vooral een lokaal probleem is. “Alleen voor Nederland zullen deze fabrikanten geen grote aanpassingen in de buitendelen doorvoeren.” Toch zijn verbeteringen makkelijk te realiseren.

Van de Groep: “Als je een warmtepomp uit elkaar schroeft, dan zie je al snel dat er nauwlelijks geluidswerende voorzieningen zijn getroffen.” Toch worden er voorzichtig al wel wat stappen gezet, merkt Van de Groep ook op. “Mitsubishi heeft bijvoorbeeld een model ontwikkeld waarbij de compressor en ventilator extra zijn ingepakt. Nadeel is alleen dat deze modellen vaak aanzienlijk groter uitvallen, terwijl er juist behoefte is aan compact units.” Ook ziet Van de Groep dat de vorm van de schoepen hier en daar wordt aangepast, maar over het algemeen is het niet de ventilator maar de compressor die de ervaring van geluidshinder veroorzaakt.

Geluid reduceren
“Geluidsoverlast is natuurlijk relatief; wat de ene hinderlijk vindt, is voor de ander wellicht helemaal niet storend. Daarbij is het vooral een probleem wanneer de warmtepomp ook kan koelen. Dit is immers iets dat vooral in de zomer nodig is, wanneer de buren vaker buiten zitten en de eventuele brom sneller ervaren.” Vanwege de beperkte innovatiekracht van de fabrikanten, heeft Van de Groep met Factory Zero zelf innovatieve oplossingen bedacht om het geluid van de lucht-water warmtepomp te reduceren. “Een van die oplossingen is aangepaste software sturing die het gedrag van mensen analyseert en daarop het vermogen van de warmtepomp aanpast.”

Van de Groep ondersteunt het met een voorbeeld. “De warmwatervraag loopt over het algemeen via vaste patronen, als je dat weet dan kun je met die slimme software de warmtepomp sturen. Men heeft niet ieder uur tig liter warm water nodig, het water kan bij grote intervallen veel geleidelijk worden opgewarmd en aangevuld. Hierdoor kunnen wij 80 procent van de vraag aan met 50 procent van het totale vermogen van de warmtepomp. Gevolg? Minder geluid en als bijkomend voordeel minder slijtage en dus minder onderhoud.”

Geluidwerende omkasting
UNETO-VNI benadrukt dat een warmtepomp, die vakkundig en op de juiste plaats wordt geïnstalleerd, geen geluidsproblemen hoeft te veroorzaken. “Onze leden weten hoe zij het geluid van de warmtepomp kunnen beperken. Dat doen ze door het juiste apparaat te adviseren en dit op de juiste plek te installeren. Dit is vaak al voldoende om geluidsemissie te voorkomen”, aldus de ondernemersorganisatie voor de installatiebranche en de technische detailhandel.

Als de consument tóch hinder heeft van geluid, kan de installateur de warmtepomp voorzien van zwaardere trillingdempers, een trillingdempende montagebalk of een geluidwerende omkasting, meldt UNETO-VNI. “Dan hoor je het apparaat nauwelijks. Ook kun je veel apparaten op de nachtregeling zetten waardoor ze ’s nachts minder toeren en dus geluid maken. Het is dan ook de vraag of geluidsnormen voor toepassing in de bestaande bouw nog nodig zijn. Mogelijk kunnen de geluidsnormen voor verbouw ook voor de bestaande bouw gelden.”

Lees ook:
Onderzoek naar geluidsreductie lucht/water-warmtepompen

Reageer op dit artikel