artikel

‘Kralenketting’ in de ­bodem

Bronnen

‘Kralenketting’ in de ­bodem

Dankzij een slim duurzaam energienet wisselen bedrijven op twee bedrijventerreinen in Heerhugowaard warmte en koude uit. Deze ‘kralenketting’ bestaat uit warmte- / koudeopslagsystemen met daaraan te koppelen twee asfaltcollectoren op een van deze bedrijventerreinen, de Vaandel. Steeds meer bedrijven maken gebruik van het energienet.

Tekst: Harmen Weijer

Het idee van het op een slimme manier warmte en koude uitwisselen in Heerhugowaard is een paar jaar geleden ontstaan. Het Heerhugowaardse bedrijf Kodi Energiebesparende technieken werd door de gemeente gevraagd om met een aantal bedrijven op het industrieterrein Zandhorst na te denken over energie-uitwisseling.

Rioolwarmte
Adriaan van Diepen, mededirecteur van Kodi: “Er kwam een vraag vanuit het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier of de warmte uit hun riolen niet kon worden hergebruikt door deze bedrijven. Nu ken ik die bedrijven redelijk goed, en het zijn productielocaties die vooral restwarmte produceren. Dus nog meer warmte levert voor hen niets op. Ze hebben vooral behoefte aan koude om hun processen te koelen.”

Dat bleek ook toen Kodi samen met Energy Valley begin 2014 de warmte- en koudevraag van deze bedrijven in kaart bracht. Van Diepen: “Het bleek dat tien bedrijven gezamenlijk 250.000 GJ aan warmte per jaar over hebben. Tijdens de quick scan kwam het idee naar boven om deze warmte te koppelen aan twee, nieuw te installeren, asfaltcollectoren.”
Deze zijn vorig jaar aangelegd onder een aantal wegen op het nieuwe industrieterrein De Zander, dat naast het industrieterrein De Zandhorst ligt. “Die mogelijkheid deed zich namelijk voor, omdat deze wegen van een nieuwe
toplaag werden voorzien. Dat is een mooi, natuurlijk moment om de collectoren te installeren”, weet Van Diepen.

Asfalt
De warmte die in de zomer aan het hete asfalt wordt onttrokken, wordt afgevoerd naar een aquifer. “De asfaltcollector fungeert dus als een warmtewisselaar, die de warmte aan het asfalt onttrekt. In de winter kan juist koude worden onttrokken.” En dat is interessant voor de koudevraag van een aantal van de tien deelnemende bedrijven. Van Diepen: “Het potentieel bij deze tien bedrijven is heel behoorlijk: 140.000 GJ per jaar. Azijnproducent Burg heeft bijvoorbeeld jaarlijks 70.000 GJ aan koude nodig.”

Ring met opslagsystemen
De asfaltcollectoren en het eerste deel van het leidingennet tussen de bedrijven zijn inmiddels aangelegd. Daarvoor heeft Kodi ondersteuning gekregen van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). Het net moet gaan bestaan uit een ring met een aantal warmte-/koudeopslagsystemen. De eerste komt onder bedrijventerrein Zandhorst I te liggen om azijnproducent Burg van koude te voorzien, hun warmte op te slaan en op te waarderen, en deze te verkopen aan bedrijven die warmte nodig hebben. De asfaltcollectoren laden koude in de grond om deze in balans te houden. Van Diepen: “Met De Burg hebben we inmiddels een koudeleveringscontract voor een periode van vijftien jaar afgesloten. We leggen daarvoor twee doublets aan van ieder 185 m3/h. Vanaf 1 juni aanstaande gaan we hen jaarlijks ongeveer 70.000 GJ aan koude leveren bij een vermogen van 5 MW-piek.”

Het is de bedoeling dat het overschot aan warmte dat azijnproducent Burg heeft, wordt teruggeleverd aan het energienet. “Wij hebben vooral koude voor koeling nodig, omdat we in ons proces voldoende warmte hebben”, vertelt plantmanager Martin van den Booren van de hoofdvestiging van Burg Groep in Heerhugowaard. “In dit proces hebben we een constante temperatuur nodig van 30°C. Op deze temperatuur gedijen de bacteriën die moeten zorgen voor azijn, het beste. Dat mag er ook niet een graadje onder of boven komen, want dan sterven de bacteriën en gaat de azijn schuimen. Met als gevolg dat we het proces opnieuw kunnen opstarten. Daarom kunnen wij geen minuut zonder koeling.”

Azijnproducent Burg heeft jaarlijks 70.000 GJ aan koude nodig voor het produceren van azijn. Het slimme energienet garandeert deze levering dankzij een 'kralenkettijng' van wko's en asfaltcollectoren.

Azijnproducent Burg heeft jaarlijks 70.000 GJ aan koude nodig voor het produceren van azijn. Het slimme energienet garandeert deze levering dankzij een ‘kralenkettijng’ van wko’s en asfaltcollectoren.

Gratis CO2-rechten
Kodi heeft aangegeven aan deze harde eis te kunnen voldoen. Daarvoor is een back-up gerealiseerd en worden ook de twee wko-doublets aangelegd. “Bovendien realiseren wij momenteel twee koel- en warmtebuffertanks van zestigduizend liter.”
Op dit moment is Burg druk doende met een flinke verbouwing met een deel nieuwbouw. De azijnproducent benut deze verbouwing om het mogelijk te maken dat het warmteoverschot eerst intern wordt hergebruikt, voordat het straks het energienet op gaat. “Dat is natuurlijk het meest duurzaam en daar zetten we ook op in. Wij vinden duurzaamheid erg belangrijk. Dat doen we niet alleen door middel van onze deelname aan het Energienet, maar dat laten we zien bij de verbouwing. Die voeren we duurzaam uit, waarbij we het BREEAM-Excellent certificaat willen behalen”, aldus Van den Booren. Deze verbouwing zorgt er nog wel voor dat het nog niet exact bekend is wanneer Burg warmte aan het net zal leveren. “Dat is omdat we nog niet precies weten hoeveel we zelf kunnen hergebruiken.”

Duurzame ring
Inmiddels wordt er al wel warmte geleverd. Het eerste aangesloten bedrijf dat warmte krijgt vanuit de duurzame ring is Stammis Horeca Verhuur. Van Diepen: “Dit bedrijf is het eerste op het nieuwe bedrijventerrein De Vaandel, en is rechtstreeks aangesloten op de asfaltcollector.” Dit bedrijf heeft meer behoefte aan warmte, en is daarmee het eerste bedrijf dat warmte krijgt van de duurzame ring.
Het is de bedoeling dat nog dit jaar vijf bedrijven worden aangesloten.
Tevens is door de overheid, waaronder de gemeente Heerhugowaard en de provincie Noord-Holland, afgelopen november een intentieverklaring getekend om dit project te ondersteunen in facilitaire zin, zegt Van Diepen.
“In deze letters of intent met de bedrijven hebben we verwoord dat zij warmte en koude voor eenzelfde prijs geleverd krijgen als conventioneel opgewekte energie. Het voordeel voor hen is dat dit duurzaam wordt opgewekt, en dat betekent dat de CO2-rechten die hiermee worden verworven gratis aan hen worden overgedragen. Dat is voor de energie-intensieve bedrijven op De Zandhorst heel waardevol.”

Investeringen
Het koppelen van deze bedrijven aan elkaar is een grote, maar eerste stap. Ook een nieuw appartementencomplex in het zuiden van Heerhugowaard wil Van Diepen aansluiten op deze duurzame ring. “Het gaat om een appartementencomplex van 78 woningen, dat duurzaam wordt verwarmd. Maar de leidingen vanuit de noordelijk gelegen bedrijventerreinen Zandhorst I en De Vaandel liggen er nog niet. Om dit financieel mogelijk te maken moeten we meer bedrijven hebben aangesloten. Daarom gaan we deze woningen eerst met twee grote biomassaketels van duurzaam opgewerkte energie voorzien”, vertelt Van Diepen.

Daarnaast is een koppeling met de warmtenetten van afvalverwerker HVC in Alkmaar in de maak, zeker als het kassengebied ten noorden van Heerhugowaard kan worden aangesloten. Maar alles gaat in Heerhugowaard stapje voor stapje. “Het gaat om een forse investering. In de eerste fase gaat het om tussen de 16 en 20 miljoen euro; dit loopt door tot 80 miljoen euro als we het gehele tracé hebben uitgevoerd. Zover is het echter nog niet. Door het project te faseren kunnen we al starten met het uitwisselen van duurzame warmte en koude naar de bedrijven op De Vaandel en De Zandhorst I”, aldus Van Diepen.

Reageer op dit artikel