artikel

Beperkingen laagtemperatuur-afgiftesystemen bestaande bouw

Afgifte

De installatie van laagtemperatuur-afgiftesystemen in bestaande bouw kent beperkingen. Bouwkundig zijn er allerlei zaken waarmee rekening moet worden gehouden, evenals met de wensen van gebruikers. De mogelijkheden daarentegen zijn eindeloos. Daar weten creatieve installateurs wel raad mee.

Beperkingen laagtemperatuur-afgiftesystemen bestaande bouw
Op een zolder geïnstalleerde LTV (foto Jaga).

De overheid wil dat huizen en bedrijven minder door gas en meer door duurzame warmte worden verwarmd. Subsidies wakkeren daarbij de vraag naar de warmtepomp aan. Voor de Investeringssubsidie duurzame energie (ISDE) zijn bijvoorbeeld al meer dan 11.000 aanvragen gedaan, waarvan het grootste deel voor een warmtepomp, zo blijkt uit de nieuwste cijfers van het ministerie van Economische Zaken. Zij hebben 70 miljoen euro beschikbaar gesteld, met de huidige aanvragen is daarvan al 30 miljoen euro opgesoupeerd.

‘Lastiger dan bij nieuwbouw’
Dat levert werk op, zo merkt ook installateur Jos Maree van Jos-Tech. “Het plaatsen van een warmtepomp in combinatie met laagtemperatuur-verwarming in bestaande bouw kent echter beperkingen, het is gewoonweg lastiger dan bij nieuwbouw.” Maree werkt aan diverse  renovatieprojecten. “Ook oude panden, maar die worden helemaal gestript. En ja, dan kun je het opnieuw opbouwen en zelfs  vloerverwarming of luchtverwarming aanleggen.” Dat laatste geldt overigens niet zomaar voor ieder pand. “Zijn de vloeren van beton, dan wordt luchtverwarming al snel een flink kostbare klus.”

Een gipsvezel, droge dekvloer met een ingeslepen vloerverwarmingssysteem wordt door JK
vloerverwarming veel in renovatie en transformatie toegepast.

Blik op de toekomst
Maree richt de blik op de toekomst, op de warmtepomp in combinatie met LTV. Dat is een goede keus, vindt André Nuijten van Jaga. “Nu wordt er nog veel gestookt op gas, ook omdat gas een relatief goedkope energiebron is. Maar binnen afzienbare tijd is dat echt anders. Het is dus goed om hierop al voor te sorteren als gebruiker, maar ook als installateur.” Rudi Maagdelijn van JK Vloerverwarming is het met hem eens: “De warmtepomp is in trek, zeker. Toch neemt het nog geen grootse vormen aan. Daarvoor zijn de kosten – lees investering – ten opzichte van een standaard HR cv-ketel nog te hoog.” “De kosten zijn inderdaad vaak een onderwerp van gesprek”, bevestigt Maree. “En als er wordt gekozen voor een warmtepomp en LTV, dan zijn er nog eindeloos veel mogelijkheden waarover ik klanten informeer.” In de meeste bestaande situaties waar een warmtepomp met LTV wordt geplaatst, legt hij vloerverwarming aan. “Weet je wat het is, mensen willen niets meer in het zicht en al zeker niet aan de muur. Geen radiatoren, geen airco’s en geen convectoren. Tja, dan ben je al snel aangewezen op vloer- en wandverwarming.”

Wereld te winnen
De klant is mondiger en weet heel goed wat hij wil, merken ook andere installateurs. Voorlichting is daarbij belangrijk, zegt Michel Marsman van Nijhof Installatietechniek. “De installatiebranche is zo gefocust op de techniek dat de voorlichting daarover, en over de juiste toepassing van het afgiftesysteem, vaak wordt vergeten. Daarin is echt nog een wereld te winnen.” In de praktijk is namelijk naast de vloerverwarming soms een laagtemperatuur-radiator of airco nodig om een ruimte snel op te kunnen warmen. Iets dat met  vloerverwarming veel meer tijd kost. “Maar al lang geen halve dag meer”, haast Maagdelijn van JK te zeggen. “Dat is een achterhaalde gedachte. JK heeft systemen waarbij een kamer ook met vloerverwarming snel op temperatuur en goed regelbaar is.” Maagdelijn doelt onder meer op JK fermafloor. “Dat is een gipsvezel, droge dekvloer met een ingeslepen vloerverwarmingssysteem in samenwerking met fermacell. Binnenstedelijk in renovatie en transformatie passen wij dit veel toe, omdat wij daar vooral te maken hebben met bestaande houten vloerconstructies, of slecht presterende harde vloerconstructies in woningen en gebouwen. Een kamer is daar, afhankelijk natuurlijk van de toplaag die erover wordt gelegd, bijvoorbeeld vloerbedekking of parket, binnen no time warm.”

Voor LTV bestaan eindeloos veel mogelijkheden, zoals de Low H2O-radiator van Jaga.

Samen met vloerverwarming
Maree plaatst naast de vloerverwarming in de ruimtes waar extra warmtecapaciteit wordt gevraagd, en waar het ook mag van de klanten, soms ook een Low H2O-radiator. “Dat werkt prima samen met de vloerverwarming, maar je hebt er wel iets meer ruimte voor nodig”, zegt hij. Om die reden hangt hij net zo lief op die plekken een standalone airconditioner op. “Die kan de ruimte zowel verwarmen als koelen, ideaal. Tijdens het slapen moet het toch lekker fris zijn in de kamer in de zomer en tijdens het studeren in de winter juist weer warm.”

Verwarmen en koelen
Nuijten van Jaga merkt op dat de laagtemperatuur-radiatoren, of in de termen van Jaga ‘Low H2O-radiatoren’, ook kunnen koelen. Deze laagtemperatuur-radiatoren vervangen bij bestaande bouw de traditionele radiatoren (plaatradiatoren), die te weinig vermogen leveren bij ultralage watertemperaturen. “Als je toch traditionele radiatoren zou willen gebruiken, dan zouden deze minimaal 3,5 keer zo groot moeten zijn”, zegt Nuijten. Bij laagtemperatuur-radiatoren is dat niet nodig. Deze functioneren bovendien zowel in combinatie met een reguliere gasgestookte cv-ketel als in combinatie met laagtemperatuur-verwarming, zoals een warmtepomp. “In beide gevallen besparen ze energie, omdat ze een zeer hoog afgifterendement hebben. De Low H2O-radiatoren zijn gemiddeld 12 procent zuiniger dan traditionele plaatradiatoren, warmen sneller op en verwarmen gelijkmatig de woonruimte”, aldus Nuijten.

Stroomversnellingsoplossing
Bij Schouten Techniek vallen de woorden vloerverwarming en laagtemperatuur-radiatoren bij bestaande bouw nauwelijks. De eigen stroomversnellingsoplossing is daar key, vertelt directeur Coos Schouten. “Bij renovaties is het meestal niet gewenst om werkzaamheden in de woningen te verrichten, en in dat geval kunnen wij het bestaande afgiftesysteem gebruiken. Vaak zijn dat standaard radiatoren. De verbeterde isolatie en ventilatie leidt namelijk tot een lager verwarmingsvermogen, zodat het bestaande afgiftesysteem op een lagere  temperatuur kan functioneren, meestal genoeg voor een warmtepomp.” Maar het bestaande afgiftesysteem is lang niet altijd nodig, weet Schouten. “Het systeem dat wij toepassen, de doorontwikkelde EnergyComfortSKID, staat in de hoek van de zolder en bestaat uit een balansventilatie-unit, water/water-warmtepomp, boiler, regelkast, monitoringsysteem en een omvormer voor zonnestroom. Radiatoren zijn niet per se nodig door de mogelijkheid om lucht te verwarmen of te koelen. Geen radiatoren betekent meer ruimte, minder onderhoud en minder lekkages.” Het systeem kan desgewenst wel functioneren op de bestaande radiatoren en voegt dan ook de koelfunctie toe. “Dat is zeer onderscheidend en erg prettig voor de bewoners. Voorwaarde wel is dat de radiatoren en het leidingennetwerk goed zijn en niet zijn vervuild”, aldus Schouten.

Renovatie van flatgebouwen
Een andere geheel eigen oplossing heeft de installateur ook voor de renovatie van flatgebouwen met een systeem C-ventilatie: de Renovatie SKID. “Met dit systeem wordt de ventilatieafvoerlucht afgevangen. Hieruit onttrekt een warmtepomp warmte om deze vervolgens toe te voegen aan het tapwateropwekkings- en verwarmingssysteem. De eerste vier systemen draaien boven verwachting goed en kennen korte terugverdientijden”, vertelt Schouten. Naast de eigen oplossingen zet de installateur ook weleens een hoogtemperatuur-warmtepomp in. “Deze is zeer efficiënt in de gevallen dat het bestaande afgiftesysteem niet vervangen wordt en te klein is voor een normale warmtepomp. Zo zie je maar, de mogelijkheden zijn ondanks de beperkingen toch ook veelzijdig in bestaande bouw.”

> In het overgrote deel van de nieuwbouwhuizen die worden voorzien van een warmtepomp, wordt gekozen voor een afgiftesysteem in de vorm van vloer- en wandverwarming. Toch zijn er ook alternatieven, zo is te lezen in dit artikel.

Reageer op dit artikel