artikel

‘Een warmtepomp moffel je niet weg in een nisje’

Techniek

Een cv-ketel is makkelijk weg te werken. Op zolder, in een kast bijvoorbeeld. Maar een warmtepomp, en dan met name het buitendeel? Nee. Juist daarom is aandacht voor esthetische en akoestische aspecten belangrijk voor de acceptatie en definitieve doorbraak van de warmtepomp. Dat wordt door verschillende marktpartijen onderkend.

‘Een warmtepomp moffel je niet weg in een nisje’

Tekst: Martijn Louws

“Onze partner en producent Remko heeft recent onderzoek laten doen naar de acceptatie van de warmtepomp. En wat bleek. Het design en het geluid speelt een belangrijke rol. Bovendien was één van de conclusies dat hier meer aandacht voor moet komen”, vertelt Wim Bouman, Accountmanager Remko lucht-water warmtepompen bij Stulz Groep. Hij brengt de warmtepompen van Remko aan de man in Nederland en volgens hem besteedt dat bedrijf bij de ontwikkeling van nieuwe oplossingen veel aandacht aan de esthetische en akoestische aspecten. “Warmtepompen zijn nu nog te vaak prominent aanwezig. En zo worden ze ook beschouwd, ze zijn beeldbepalend en in combinatie met het geluid wekt dat soms irritatie”, weet Bouman. Of dit voor de consument ook een reden is om de warmtepomp dan maar links te laten liggen, kan hij niet met zekerheid zeggen. “Maar ik kan het mij wel voorstellen, het is namelijk een terugkerend onderwerp van gesprek.”

Jan Willem van de Groep denkt dat Nederlanders niet graag losse buitenunits tegen de gevel aanhangen of zichtbaar op het dak zetten, zoals dat in landen met veel airco’s vaak wel gebeurt. “Het design van de buitenunit of de omkasting van unit speelt ontegenzeggelijk een rol in ons land”, zegt hij. Van de Groep stond aan de basis van verduurzamingsprojecten als Energiesprong en Stroomversnelling, is medeoprichter van het bedrijf Factory Zero en houdt bij alles wat hij doet vooral dat ene doel voor ogen: onze uitstoot aan CO2 moet omlaag. De doorbraak van de warmtepomp speelt daarin natuurlijk ook een rol.
“Het mooiste zou zijn wanneer de units vanaf fabriek al iets van design meekrijgen. Het probleem is echter dat er maar een paar leveranciers zijn van buitenunits, en die zijn nog van de maakindustrie 1.0. Die zijn zo inflexibel dat ik verwacht dat daar de komende tien jaar weinig gebeurt op dat front. Het zal daarom vooral uit de slimme omkastingen moeten komen, die zowel een esthetische als akoestische functie hebben.”

Design
Remko is één van de marktpartijen die wel aandacht heeft voor het design, merkt ook Van de Groep op. Zij willen af van het feit dat de warmtepomp als indringer wordt beschouwd. De apparaten moeten elegantie uitstralen en zich aanpassen aan de ambiance. Daarom zijn de Remko ArtStyle-warmtepompen ontworpen, verklaart Bouman. “Standaard zijn ze goed gevormd en hebben ze een buitenunit in een hout-look. Maar als de klant deze pimpelpaars of knalgeel wil hebben, dan kan dat ook.” Een eventuele meerprijs zou in dat geval geen obstakel moeten zijn, merkt hij. “Als mensen zich ergeren aan de warmtepomp, dan levert dat op de langere termijn echt een probleem op. Dan willen ze er wellicht vanaf en vallen ze terug op traditionele oplossingen.”

Buitenunit
Remko heeft om die reden niet alleen oog voor design als het gaat om de buitenunit. Bouman: “Bij de ArtStyle-warmtepompen is daarom de compressor verplaatst naar een goed geïsoleerde binnenunit. Resultaat is een buitenunit met een geluidsdruk lager of gelijk aan 35dba en tevens fluisterstille binnenunit.” Voor de standaard warmtepomp heeft Stulz via leverancier Remko ook een mogelijkheid om het geluid te reduceren en de warmtepomp aan het zicht te onttrekken. Hoe? Via een geluiddempende omkasting. “Deze is compatibel met de warmtepomp-units van Remko, maar kan ook worden toegepast bij veelgebruikte buitendelen van andere fabrikanten. Plaatsing achteraf is ook mogelijk. Afhankelijk van de plaats waar de unit staat, kan het geluidsdrukniveau met tot 12 dB(A) worden teruggebracht”, aldus Bouman.

Weersinvloeden
Naast de positieve effecten op het gebied van geluidsniveau beschermt dit soort omkasting volgens hem ook tegen vandalisme en weersinvloeden zoals hagel, sneeuw en zonlicht. “De ArtDesign SWK-serie is bij ons verkrijgbaar in verschillende standaardmaten. Het kleinste model heeft een afmeting van 1155×1385×1100 mm (H×B×D) en weegt veertig kilo.”

Oplossingen van Panasonic
De design-oplossingen van Panasonic laten nog even op zich wachten, laat Product Manager Ildert Burghout weten. “Wij hebben er aandacht voor, vanwege de toenemende vraag. Maar bij de ontwikkeling gaan we niet over een nacht ijs.” Buitendelen staan doorgaans buiten, in weer en wind. “Ze moeten bestand zijn tegen wisselden omstandigheden, daarbij ligt onze standaard hoog. Dan ben je er dus niet met wat ander plaatmateriaal en lakwerk.” Vanwege het feit dat het geen ‘abc’tje’ is, verwacht Burghout dat Panasonic niet eerder dan over twee jaar met een nieuw, zogenoemd ‘designmodel’ komt. “Daarbij verschillen de smaken nogal. Wat de één mooi vindt, vindt de ander juist minder mooi. En bij een nieuwbouwhuis zijn de mogelijkheden wellicht uitgebreider dan bij een renovatie of groot nieuwbouwcomplex.”
De product Manager van Panasonic zegt verder architecten te wijzen op het belang van een doordacht ontwerp waarin de warmtepomp een rol speelt. “Op die manier wordt de conventionele warmtepomp een logisch onderdeel van het geheel en is er minder discussie over het uiterlijk.”

Architecten
Toch signaleert Burghout een probleem. “Wij en andere fabrikanten en installateurs zijn lang niet altijd in gesprek met architecten. Dat is ook de reden voor ons om nu een stap voorwaarts te zetten en te werken aan een eigen, nieuw ontwerp.” Een goede weg, in de ogen van de Groep. “Ik zou niet weten wat de architect hierin kunnen betekenen. Een warmtepomp met een buitendeel moffel je niet even weg in een nisje. Oplossingen zullen projectoverstijgend moeten worden bedacht, anders wordt het gewoon ook te kostbaar.” Hij vervolgt. “Volgens mij is het niet aan architecten, maar ontbreekt het aan producten waaruit de ontwerper kan kiezen.” Toch zegt Burghout dat er weldegelijk iets is veranderd. “Kijk, het design is altijd ondergeschikt aan de specificaties. De perfecte werking van de warmtepomp is onze eerste prioriteit. Maar dat neemt niet weg dat de warmtepomp en het buitendeel steeds compacter zijn geworden, terwijl de specificaties beter worden.”

Burghout wijst op de R32-modellen van Panasonic die gebruik maken van een enkele ventilator waardoor de buitenunit een stuk minder hoog is. “Verder hebben wij een nieuw compacte mini VRF-systeem dat de oplossing is voor locaties waar de buitenruimte beperkt is.”

Wrappen buitenunits
Bij Alklima zetten ze in 2018 onder meer in op het wrappen van de buitenunits. Ook heeft men volgens Marketing Coördinator Erwin Bonis oplossingen die opgaan in de schoorsteen. “Wattz-Up verwijst bijvoorbeeld naar de mogelijkheid om de unit netjes weg te werken in een gepatenteerde dakkap met of zonder een liftsysteem.”
Na het plaatsen en hijsen van de unit kan alle bekabeling aan één kant worden aangesloten, vertelt hij verder. “Eventueel onderhoud kan dankzij de lift op de zolderverdieping worden uitgevoerd. Na de service wordt de gehele unit weer in de dakkap gehesen.” Er zijn ook andere mogelijkheden om de unit weg te werken, afhankelijk van de ruimte die er is in de woning. Bonis: “Doordat het hele systeem wordt geprefabriceerd en door de eenvoudige plaatsing, is het mogelijk om binnen twee dagen een werkende warmtepomp in de woning te hebben.”

Hydrotop
Installatiebedrijf Bakker en Dutch Heatpump Solutions hebben gezamenlijk de handschoen opgepakt en het concept Hydrotop gelanceerd. De vrijwel onzichtbare warmtepompen zijn in een project bij 28 starterswoningen geïnstalleerd. De Hydrotop is een warmtepompsysteem dat zijn duurzame energie uit de buitenlucht haalt. Hierbij wordt de buitenunit ‘binnen’ de constructie van de woning gehaald. “Het enige dat je ziet is een gladde, donkerkleurige dakkap die tussen donkere dakpannen vrijwel niet opvalt. Bovendien kunnen wij zowel de binnenunit, de Aquarea warmtepompen van Panasonic, als de buitenunit van de warmtepomp gemakkelijk, als we op zolder van de woning zitten, bereiken voor service en onderhoud. Het is echt een goed doordacht en perfect presterend totaalconcept”, aldus Hans Fijlstra, directeur van Installatiebedrijf Bakker.

Integraal werkend concept
Wilhard Oldengarm, commercieel directeur van DHS, vult hem aan. “Een los warmtepomptoestel is niet per definitie goed of slecht. Bij warmtepompsystemen draait alles om een integraal werkend concept. Daarbij zochten wij naar een oplossing die ook esthetisch verantwoord is en de bewoner geen overlast veroorzaakt. Vrijwel alle leveranciers van lucht/water-warmtepompsystemen leveren de klant een losse buitenunit die via een leiding aan de binnenunit wordt gekoppeld. Maar die buitenunit moeten ze wel ergens plaatsen. En die kan niet te ver van de binnenunit verwijderd zijn. Daardoor zie je dat die buitenunits tegen de gevel worden opgehangen, of op een terras worden geplaatst. Je ziet ze zelfs op daken van schuurtjes, op een balkon of het dak van een dakkapel. Behalve dat dit visueel niet fraai is, om het zacht uit te drukken, kunnen ze op die plekken ook (geluids)overlast veroorzaken. Het is niet fijn als je een slaapkamer met een dakkapel of dakterras hebt, en boven je hoofd of naast je terrasdeur staat een buitenunit te draaien.”

Reageer op dit artikel